Bir Şirket Parası Varken Neden Kredi Kullanır?
1. nakit rezervlerini stratejik koruma (cash reserve strategy)
akıllı şirketler kasadaki parayı “acil durum” fonu gibi tutmak isterler. çünkü: bir fırsat doğduğunda (şirket satın alımı, özellikle kriz zamanlarında ucuz yatırım) hızlıca kullanmak için nakit hazır olsun isterler.
bir ekonomik kriz anında şirketler kredi bulamayabilirler çünkü kredi piyasaları donar kilitlenir.
burada akılcı olan finansal doktrin parayı kış için sakla, yazın kredi kullan doktrinidir.
2. finansal kaldıraç kullanmak (leverage)
şirket der ki: benim 100 milyon param var, bu parayla çevirdiğim ticarette parayı kullanırsam tahmini %10 kazanırım.
eğer krediyi %5 faizle alıyorsam, bunu da kullanırım kalan %5 tabiki bana kalır.
gider 100 milyon daha kredi alırım, 200 milyonluk ticaret çeviririm, 220 milyon kazanırım, 5 milyon faiz öderim, 15 milyon kar ederim,
ne yapmış oldum aslında 100 milyonla 10 milyon kazanacakken kaldıraç kullandım, 15 milyon kazandım, ne oldu sonuçta
özsermaye kârlılığı arttı, dolaylı olarak kendi kasasındaki parayı daha verimli kullandım
kısacası leverage = dış kaynağı kullanarak kendi kârlılığını artırmaktır,
ama bir sorun var zarar kar etmeyi beceremezsen zarar da katlanır, hem sermayeden zarar edersin hem de faizden.
3. vergi avantajı (tax shield)
birçok ülkede (türkiye dahil) faiz giderleri vergi matrahından düşülür. yani çok basit kar ediyorsan eğer ödenecek kurumlar vergisini kredi kullanmak azaltır.
örneğin: 100 milyon tl paran var, 10 milyon kar ettin, gittin 100 milyon daha kredi aldın, o para ile yatırım yaptın, hem o yatırımı gider yazarsın, hem de faizini, muhtemelen vergi ödemezsin.
kısacası bazen sadece vergi tasarrufu yapmak için bile kredi kullanmak gerekir.
4. kredi notu ve banka ilişkileri (relationship management)
şirketler sürekli kredi kullandığında, bankalarla “aktif müşteri” ilişkisi kurar, ileriye dönük büyük finansman ihtiyaçları için güvenli kredi limiti oluşturur.
hiç kredi kullanmayan bir şirket düşünün, krizde gitse bankaya esamesini okumazlar, ama devamlı kredi alan şirkete batmasın diye bile para verirler çünkü açık kredileri vardır.
ayrıca kredi kullanmayan müşteri, banka için kâr getirmemiş zaten yıllardır, hiç bir ilişkisi yok, bankacılar da insan bana ne ne hali varsa görsün der geçer.
bu yüzden bazen sırf ilişkiyi sıcak tutmak için bile yalandan kredi kullanan bir sürü şirket tanıyorum.
5. faiz ortamı çok düşükken ucuz kaynak yaratmak
bu çok klasik ama yazacağım, eğer piyasada faizler çok düşükse, parayı bugün ucuza al, yarın değerlendir. mantığı çalışır. şirket belki de 2 yıl sonra ihtiyacı olacak parayı, bugünden çok düşük maliyetle hazırlar, ki faiz arttığında zaten krediler de daralır, belki 2 yıl sonra kredi bile alamayabilir, şimdiden yapıştırır.
bizim ülkemiz özelinde, ülkemiz gibi özellikle enflasyonist ortamlarda, bugün aldığın ucuz para gelecekte altın değerinde hatta elmas değerinde olur. bir nevi servet transferi.
6. risk yönetimi (hedging)
eğer şirketin nakit ihtiyacı başka bir para biriminde olacaksa (örneğin dolar), şimdiden uygun kurdan kredi alarak döviz riski yönetir. türk lirası nakdin var, faiz yüksek koy faize, ama 6 ay sonra dolarla ödeme yapacaksın, o zaman gider bankadan eğer becerebilirsen dolarla kredi kullanırsın, nakdini bozmazsın.
7. şirket değerini optimize etmek (wacc optimizasyonu)
şirketin sermaye yapısını optimize etmek için, kendi parasıyla %15 kâr ediyorsa, dış kaynakla %5 faizle fon sağlıyorsa, ortalama sermaye maliyetini (wacc) düşürür. bu aslında 2. maddede yazdığım leverage gibi ama biraz farklı ele alınmış hali
düşük wacc = daha yüksek şirket değeri.
yatırımcılar bunu çok sever, düşük maliyetle büyüyen şirket = daha değerli şirket demektir.
sonuçta, kısacası bir şirketin kasasında para olması, krediye ihtiyacı olmadığı ya da krediye ödediği faizin illa zarar olduğu anlamına gelmez.
asıl mesele: parayı harcamak değil, parayı doğru kullanmaktır.
ve en en önemlisi kredi faiz bir maliyettir evet ama önemli olan o faizi ödemek sana ne katıyor, finansal gözle baktığında sana ne sağlıyor, kısacası ne satın alıyorsun o faiz giderinle çok önemli, doğru kullanıldığında adamı vezir eder, yanlış kullanıldığında da rezil eder batırır.
