Kedilerin, Tanıdıkları İnsanlara "Sen Ailedensin" Demek İçin Bıraktıkları Kimyasal: F4
kedinizin yüzünüze f4 adı verilen ve “sen ailedensin” anlamına gelen bir kimyasal bıraktığını biliyor muydunuz? kediler bu kimyasalı yalnızca güvendikleri insan ve hayvanlara bırakıyorlar.
f4 1998 yılında fransız araştırmacı patrick pageat tarafından keşfedildi. pageat kedilerin yanak, çene ve alınlarındaki salgı bezlerinden çıkan beş kimyasal keşfetti ve bunlara f1-2-3-4-5 isimlerini verdi. f2 çiftleşmeyle alakalı. f3 bölgesel ve kediler bunu kapı çerçeveleri, duvarlar ve mobilyalar gibi yerlere bırakıyor. f4 sosyal olan. yüze sürtünmenin özel bir ismi bile var. bilim insanları bu harekete “bunting” adını vermiş. tüm vücudu sürtme hareketlerineyse “allorubbing” diyorlar.
f4 bilim insanlarının koloni kokusu adını verdikleri şeyi oluşturuyor. yabani kedi kolonilerinde kediler hepsi aynı kokana kadar birbirlerine sürtünüyorlar. bu ortak koku bir nevi aile kimliği işlevi görüyor. bu koloni kokusuna sahip kediler birbirleriyle kavga etmezken, sahip olmayanlar işgalci muamelesi görüyor. biyolog david macdonald tarafından church farm'daki yabani kediler üzerinde yapılan araştırmada bu sürtünmelerin koloninin tüm sosyal etkileşiminin %15.7'sini oluşturduğu saptanmış.
kediler kimi f4'le işaretleyecekleri konusunda epey seçiciler
“bunting” denen yüze kafa sürtme hareketini sadece bağ kurdukları bireylere saklıyorlar. herhangi bir yabancıya bunu yapmıyorlar; yabancı onları sevmeye çalışsa bile. eve yeni getirilen bir kedi de bunting'e nail olamıyor. mobilyalar ve duvarlar f3'le işaretlenirken f4 sadece sosyal bağ içeren durumlar için. yani kediniz yüzünüze kafasını sürttüğünde siz kimyasal olarak bir aile ferdi olarak sınıflandırılıyorsunuz.
bu davranış bebeklikten geliyor. yavru kediler bu hareketi annelerini selamlamak ve yemek istemek için yapıyorlar. yetişkin kediler bu davranışı kaybetmeyerek bağ kurdukları insan ve hayvanlara yönlendiriyorlar. bir kedi yüzünü sizinkine sürttüğünde bir zamanlar annesine yaptığını yapıyor.
dışarda yaşayan yabani kedi kolonilerinde bu davranış spesifik bir yöne doğru yapılıyor ve bu yön statüyü belirliyor. grubun dış çevresinde olan kediler grubun merkezine doğru yapıyor. düşük statülü kediler daha yüksek statülü kedilere doğru. yavrularsa onları büyüten yetişkinlere doğru. bu örüntü o kadar tutarlı ki araştırmacılar bunu herhangi bir koloninin sosyal statüsünü anlamak için kullanıyorlar. yani kediniz yüzünü sizinkine sürttüğünde size bir yandan da “yemek ve sıcak bir yatak sağlayan sensin” diyor.
“ee, f1'den bahsetmedin, o ne işe yarıyor peki?” diye düşünüyor olabilirsiniz. cevapsa bunun henüz tam olarak spesifik bir amaç ya da fonksiyonla ilişiklendirilememiş olduğu.
kaynaklar:
cat pheromone (f1-f5 system, pageat 1998 patent)
vitale 2018, “tools for managing feline problem behaviors: pheromone therapy”
crowell-davis et al. 2004, “social organization in the cat”
“the social lives of free-ranging cats” (vitale, allorubbing hierarchy data)
“what are cat pheromones and what do they do?” american veterinary society of animal behavior
Kediler Su İçerken Neden Hiç Dökmez, Köpeklerse Etrafı Batırır?
