F-35B'nin Havada Asılı Kalmasını Sağlayan Benzersiz Sistem

f-35b'nin havada asılı kalmasını sağlayan sistem, kokpitin arkasına gizlenmiş 50 inçlik (127 cm) bir kaldırma fanına dayanır. bu fan, jet motoruna bir tahrik mili (driveshaft) ve debriyaj (clutch) sistemiyle bağlıdır. bu debriyaj devreye girdiğinde yaklaşık 29.000 beygir gücünü aktarır. karşılaştırmak gerekirse, manuel bir otomobilin debriyajı yaklaşık 300 beygir gücüyle çalışır.

pilot “hover” (havada asılı kalma) düğmesine bastığında uçağın gövdesindeki mekanizmalar harekete geçer. kaldırma fanının üst ve alt kapakları, kanatların altındaki dengeleme nozullarının kapakları, gövdenin üst kısmındaki yardımcı hava girişleri ve kuyruk bölümündeki kapaklar açılır. aynı anda arka egzoz nozulu yalnızca 2,5 saniye içinde 95 derece döner ve doğrudan yere bakacak şekilde konumlanır.

tüm sistem hazır olduğunda debriyaj devreye girer, kaldırma fanını tam devire çıkarır ve fanı motor türbinine doğrudan bağlar. bu fan tek başına 20.000 libre (yaklaşık 9 ton) itiş gücü üretir. üstelik bu, soğuk itiştir; yani yanma gazı değil, sadece yüksek hızda hava kullanılır. bunun önemli bir nedeni vardır: harrier savaş uçağının aşırı sıcak egzozu pistlere ve uçak gemisi güvertelerine zarar verebiliyordu. f-35b ise kaldırma kuvvetini fanın üflediği soğuk hava ile arka nozuldan çıkan sıcak egzoz arasında paylaştırarak bu sorunu büyük ölçüde azaltır.

arkadaki döner egzoz nozulu ile kanatların altındaki iki dengeleme nozulu birlikte çalıştığında sistem 40.000 librenin (yaklaşık 18 ton) üzerinde aşağı yönlü itiş gücü üretir. bu, boş ağırlığı yaklaşık 30.000 libre (13,6 ton) olan uçağı havada tutmaya fazlasıyla yeterlidir. tüm bu dengeyi ise dört ayrı uçuş bilgisayarı sürekli olarak hesaplar; her bir dengeleme nozulunu bağımsız şekilde ayarlayarak uçağın havada sabit durmasını sağlar.

bu sırada pilotun yapması gereken neredeyse hiçbir şey yoktur. tek bir düğmeye basılmasıyla mach 1,6 hıza ulaşabilen hayalet (stealth) bir savaş uçağı, bir helikopter gibi dikey iniş yapabilen bir hava aracına dönüşür. havada asılı kalma işlemini esasen uçağın yazılımı yönetir.

f-35b'nin bu kaldırma sistemi tamamen rolls-royce tarafından abd'nin indianapolis kentinde üretilmektedir. günümüzde üretimde olan savaş uçakları arasında bu sistem, seri üretimde bulunan tek dikey kaldırma (vertical lift) sistemi olma özelliğini taşımaktadır.