Türkiye'deki Enflasyon Problemi En Kısa Yoldan Nasıl Çözülür?
enflasyonun asıl sebebi birilerinin bizim paramızı işe yaramaz görüp elden çıkartmak istemesi, geçerli varsayılan döviz kurundan daha ucuza başka daha işine yarayan bir para türüne çevirmesidir.
biri neden türk parasını işe yaramaz görür? cevap çok basit: çünkü almak istediği mallar türk parası ile satılmıyordur, yani satan türkiye, ya da bir türk üretici değildir.
nasıl olur da yurtdışı tüccarların elinde ihtiyaçlarından fazla türk lirası birikir? en büyük sebep bize çok mal satmış olmaları, bizden de onların az mal almış olmaları, onların iştahını arttıracak satılık malımızın yeterli miktarda olmamasındandır. yani dış ticaret açığı vermemizdendir.
öyleyse paramızın değerini arttırmak için ne yapmamız gerekir? bol dış ticaret fazlamız olmalı, yani yurt dışına sattığımızın toplamı, yurt dışından aldığımızın toplamından hep fazla olmalıdır.
yani devletin ihracatı teşvik etmesi, ithalatı yavaşlatıcı tedbirler alması gerekir.
eğer paramızın değeri bizim itibarımızın bir ölçüsü ise itibara yatırım böyle olur.
itibardan tasarruf bunun tersidir.
peki ya para basmak? para basmak parayı basanın (devlet) geliri az iken (vergi hasılatı yetersiz iken) daha fazla paraya ihtiyacı olmasındandır (devlet giderleri fazla). piyasadaki para arttığında milletin cebindeki, banka hesabındaki, ve alacaklı olduğu paranın değeri düşer, yani bir çeşit gizli vergi toplama yöntemidir. devletin geliri genelde ülkedeki ekonomik faaliyetin miktarına, yurt içi mal ve hizmet alım satımına, yurt dışı ithalat ihracat yoğunluğuna bağlıdır.
iç ticaret ile sınır geçen ticaret arasında çok ilginç bir bağ vardır. içerde masraflar ve fiyatların birbirlerine ilişkisi fiyat ve ücret ayarlarıyla dengelenebilir. dış ticarette bu mümkün değildir. malımıza dış rağbet azalınca gelirimizi fiyat arttırarak yüksek tutar isek müşteri gider başka ülkeden alır, biz satamadığımızla kalırız. fiyat düşürmek yani içerdeki üretim maliyetlerimizden tasarruf etmek tek çaredir. satamamak veya az kazanmak; her iki durum da içerdeki ekonomik faaliyeti azaltır, hayat pahalılığını arttırır.
yani genelde vergi hasılatına sebep olan ekonomik faaliyet hem iç hem dış pazarda sadece dışa satabildiğin mallar çoğalınca artar. yani dış ticaret açığı para basmanın, piyasada ayni miktar malı daha yüksek miktarda paranın kovalaması, yani enflasyonun da sebebidir.
demek ki her iki yönden de lafın geldiği yer şudur: enflasyon istemeyen dış ticaret açığı vermeyecek. dışarı iyi satanlar teşvik edilecek, dışardan çok alanlara "yavaş ol, yerlisini kullan!" denilecek. devlet gelirleri bu ikisi dışındaki işlerde tasarruf edilecek, savruk bir şekilde harcanmayacak! itibarımızı arttırmanın yolu budur.