Rusların Bir İşi Olağanüstü Bir Titizlikle Yapmak Anlamındaki Deyimi: Pireyi Nallamak
rusya'da çok bilinen bir deyim “pireyi nallamak”
bu ifade, bir işi olağanüstü bir ustalıkla yapmak, en küçük ayrıntıları bile kusursuz şekilde tamamlamak anlamında kullanılırmış.
bu deyimin kökeni, rus yazar nikolay semyonoviç leskov'un 1881 yılında kaleme aldığı “levşa (solak)” adlı ünlü hikaye dayanır. ancak hikayenin temelinde halk arasında anlatılan eski bir efsane vardır. rivayete göre ingiliz ustalar çelikten minik bir pire yapmış, rusya'nın tula kentindeki demirciler ise bu pireyi küçücük at nallarıyla nallayarak ustalıklarını göstermiştir.
leskov'un eserinde ingiliz ustalar, dans edebilen mekanik bir pireyi rus çarı'na hediye ederler. bu olağanüstü eser herkesi hayran bırakır. fakat çar'ın kardeşi i. nikolay, rus ustalarının da en az ingilizler kadar yetenekli olduğuna inanır ve tula'nın en becerikli zanaatkarlarını görevlendirir.
ustalar arasında levşa lakaplı solak bir demirci de vardır. günler süren titiz çalışmanın ardından mekanik pireyi minicik nallarla nallarlar. üstelik nalları tutan çiviler o kadar küçüktür ki dönemin en güçlü büyüteçleriyle bile görülemez.
pire ingiltere'ye geri gönderildiğinde ingiliz ustalar gördükleri karşısında büyük şaşkınlık yaşar. levşa'yı londra'ya davet eder, fabrikalarını gezdirir ve ülkelerinde kalmasını isterler.
ancak levşa vatanını özler ve rusya'ya dönmeye karar verir. dönüş yolculuğunda hastalanır. ülkesine vardığında ise hak ettiği değeri göremez. ölüm döşeğinde bile ingiltere'de öğrendiği önemli bir bilgiyi yetkililere iletmeye çalışır. askerlerin tüfekleri tuğla tozuyla temizlememesi gerektiğini söyler; fakat kimse onu dinlemez. böylece levşa sessizce hayata veda eder.
bu nedenle hikaye yalnızca rus ustalarının yeteneğini anlatan bir eser değil, aynı zamanda değerli insanların bazen yaşarken kıymetlerinin bilinmediğini gösteren hüzünlü bir eleştiridir.
yıllar sonra bu hikaye, gerçek mikro-minyatür sanatçılarına da ilham vermiştir. bunlardan biri olan nikolay syadristiy, leskov'un kahramanından farklı olarak mekanik değil, gerçek bir pireyi nallamayı başarmıştır. bir araştırma enstitüsünden temin ettiği pire üzerinde çalışırken, milimetrenin binde biri kalınlığındaki parçalar kullanmıştır. ilk denemesinde bakırdan yaptığı nallar zamanla oksitlenince, daha sonra altından nallar ve paslanmaz çelik çiviler kullanarak eserini yeniden oluşturmuştur.
bu çalışma, insan elinin ve sabrının sınırlarını zorlayan bir sanat harikası olarak kabul edilir. günümüzde syadristiy'nin eserleri kiev-peçersk lavrası'nda sergilenmektedir. ayrıca sankt-peterburg'daki “rus levşa” müzesinde, usta vladimir aniskin tarafından nallanmış başka bir pire de bulunmaktadır. bu nallar sıradan bir at nalından yaklaşık altı milyon kat daha küçüktür ve ancak güçlü bir mikroskop yardımıyla görülebilmektedir.
işte bu nedenle ruslar bugün halen olağanüstü ustalık gerektiren işler için “pireyi nallamak” deyimini kullanırlar. çünkü bazı eserler hayranlık uyandırır, bazı ustalar ise yaptıkları işlerle yüzyıllar boyunca unutulmaz.