Konser Lazerleri Telefon Kamerasında Neden Kalıcı İzler Bırakabiliyor?
sahne karanlık, telefon kayıtta. yeşil lazer kadrajın üzerinden bir kez geçiyor ve ekranda ince mor bir çizgi beliriyor. telefonu sağa çeviriyorsunuz; çizgi sahneyle birlikte gitmiyor, görüntünün aynı yerine çivilenmiş gibi duruyor. konser bitiyor, telefon kapanıp açılıyor, ertesi sabah beyaz duvarı çekince çizgi hâlâ orada.
bu durumda kayda girmiş bir ışık izinden çok, kamera sensöründe oluşmuş fiziksel bir hasarla karşı karşıya olabilirsiniz. telefonun lensinin arkasında, milyonlarca ışığa duyarlı hücreden oluşan küçük bir sensör bulunur. fotoğraf dediğimiz şey, bu hücrelerin her birinin üzerine düşen ışığı ölçmesiyle ortaya çıkar.
gündelik bir manzaradan gelen ışık sensörün geniş bölümüne dağılır. lazer ise ışığı dar ve yoğun bir demet halinde taşır. kamera lensinin görevi de önündeki ışığı toplayıp sensöre odaklamaktır. lazer doğru açıyla lensin içine girdiğinde demet daha küçük bir alana sıkışabilir; böylece birkaç sensör hücresine olağan çekimlerde karşılaşmayacakları kadar yüksek enerji düşer.
yeterince güçlü ve uzun süren bir temas, sensörün üzerindeki mikrolensleri, renk filtrelerini veya ışığı algılayan katmanı fiziksel olarak bozabilir. dışarıdaki kamera camında çatlak, is ya da yanık görülmez. telefon tertemiz görünürken hasar birkaç milimetre içeride kalmıştır.
birkaç hücre etkilenirse fotoğraflarda sürekli aynı yerde duran renkli noktalar oluşabilir. hasar sensörün bir satırını, sütununu veya bunları okuyan hattı etkilediğinde ise tek bir noktanın arızası görüntü boyunca uzanan yatay ya da dikey çizgiye dönüşebilir. lazerin kadrajda çizgi çizip gittiği sanılır; gerçekte çizgi, sensörün artık doğru bilgi üretemeyen bölümüdür.
konser görüntülerindeki her renkli şerit böyle bir hasar anlamına gelmez. sahnedeki led ekranların titreşimi kameranın görüntüyü satır satır okuma biçimiyle çakıştığında hareketli bantlar çıkabilir. güçlü ışıklar lens parlaması da oluşturabilir. bunlar kadrajı değiştirince yer değiştirir, ışık kaybolunca söner veya başka bir çekimde görünmez.
sensör hasarı daha inatçıdır. ister gökyüzünü ister karanlık bir odayı çekin, çizgi aynı piksel sırasında bekler. kamerayı temizlemek, uygulamayı kapatmak veya telefonu yeniden başlatmak ona dokunmaz.
olay iphone’a özgü de değildir. görüntüyü cmos ya da ccd sensörle kaydeden telefonlar, fotoğraf makineleri ve video kameralar aynı temel riski taşır. hatta çok kameralı bir telefonda yalnızca tek lensin zarar görmesi mümkündür. 0,5x kamerada görüntü temizken 1x’e geçince çizginin geri gelmesi bundan kaynaklanır; her kameranın arkasında ayrı bir sensör vardır.
tek bir lazer geçişi her telefonda mutlaka iz bırakmaz. lazerin gücü ve dalga boyu, kameraya uzaklığı, demetin lensle yaptığı açı, aynı noktada ne kadar kaldığı ve kullanılan optik sistem sonucu değiştirir. hızla taranan bir ışık hiçbir belirti bırakmayabilirken doğrudan projektörün kaynağına çevrilmiş kamera birkaç saniye içinde zarar görebilir. güçlü yansımalar da tamamen masum sayılmaz.
üstelik kamera uygulamasını kapatmak her zaman koruma sağlamaz. sony, lensi açıkta kalan kameraların cihaz kapalıyken bile lazerden zarar görebileceğini belirtiyor. telefon kameralarında sensörün önünü fiziksel olarak kapatan bir lens kapağı bulunmadığından ışığın içeri girmesi için kayıt düğmesine basılmış olması gerekmiyor.
konserde telefonu sahneye çevirmekle lazer projektörünün doğrudan ağzına çevirmek arasında bu yüzden ciddi fark var. çekimden sonra renkli bir çizgi belirirse önce farklı yakınlaştırma seviyelerinde aynı duvarı çekerek hangi kamera modülünde kaldığı görülebilir. çizgi her karede aynı yerdeyse lens bezinin veya fabrika ayarının yapabileceği bir şey yoktur; birkaç saniyelik videonun faturası ilgili kamera modülünün değişmesi olabilir.
kaynaklar:
https://www.sony.co.uk/…s/support/articles/00266583
https://www.ilda.com/camera-sensor-damage.htm