13 eylül 1987'de brezilya'nın goiânia şehrinde insan hatası ve ihmalin birleşmesiyle modern tarihin en ciddi kentsel radyolojik kazalarından biri yaşandı. olay, terk edilmiş bir klinikte bulunan bir radyoterapi cihazının iki çöp toplayıcısı tarafından fark edilmesiyle başladı. değerli olabileceğini düşündükleri cihazı bir hurdalığa götürdüler ve burada parçalamaya başladılar.

cihazın içinde bulunan ve aslında son derece tehlikeli bir radyoaktif madde olan sezyum-137, kısa sürede ortaya çıktı. toz halindeki bu madde, karanlıkta dikkat çekici bir mavi parıltı yayıyordu. hurdalık sahibi devair ferreira, bu ilginç görüntüden etkilenerek maddeyi ailesine ve çevresine gösterdi. ancak bu merak, farkında olunmadan ölümcül bir yayılımın başlangıcı oldu.

sezyum-137'nin yaydığı radyasyon hızla çevreye yayıldı; insanlar, hayvanlar, eşyalar ve hatta yiyecekler bile kirlenmeye başladı. ilk belirtiler kısa sürede ortaya çıktı: mide bulantısı, kusma, ishal ve ciltte yanıklar. ancak o dönemde doktorlar bu semptomların nedenini hemen anlayamadı. olayın gerçek boyutu, ancak 29 eylül'de bir parçanın yetkililere ulaştırılmasıyla fark edildi. yapılan incelemeler sonucu radyoaktif madde tespit edildi ve acil durum süreci başlatıldı.

kazanın bilançosu ağırdı. dört kişi doğrudan hayatını kaybetti, 600'den fazla kişi radyoaktif kirlenmeye maruz kaldı. yaklaşık 112.000 kişi taramadan geçirildi ve 3.000 tondan fazla radyoaktif atık toplandı. kirlenen evler yıkıldı, eşyalar imha edildi ve tüm atıklar özel depolama alanlarına gömüldü.

ancak bu felaketin etkileri sadece o günlerle sınırlı kalmadı. radyasyona maruz kalan birçok kişi yıllar boyunca sağlık sorunlarıyla mücadele etti; psikolojik ve sosyal etkiler de en az fiziksel zararlar kadar derin oldu.

goiânia kazası, nükleer materyallerin kontrolsüz bırakılmasının ne kadar büyük riskler taşıdığını tüm dünyaya gösterdi. bugün hâlâ, bu olay nükleer güvenlik ve atık yönetimi konusunda alınan önlemlerin neden bu kadar sıkı olması gerektiğinin en çarpıcı örneklerinden biri olarak hatırlanıyor.

bu olayları anlatan diziyi netflixte izleyebilirsiniz. dizinin adı: radyoaktif acil durum keyifli seyirler.