kavramsal körlük (sapir-whorf hipotezi ve himba deneyi)

"kendi gözlerimle gördüm, en azından buna eminim" diyorsunuz. maalesef gözlerinize de güvenemezsiniz. çünkü sadece dilinizde "kelimesi" olan şeyleri görebilirsiniz.

afrika'daki himba kabilesi üzerinde yapılan efsanevi bir nöroloji/dilbilim deneyi vardır. bu kabilenin dilinde "mavi" rengini tanımlayan bir kelime yoktur; onlar gökyüzüne yeşilin bir tonu derler. araştırmacılar bu insanlara bilgisayar ekranında 11 tane yeşil, 1 tane bariz mavi kareden oluşan bir daire gösterirler. ve onlardan farklı olan kareyi bulmalarını isterler.

sonuç oldukça çarpıcıdır: kabile üyeleri mavi kareyi teknik olarak görürler ancak onu diğerlerinden ayırt etmeleri çok daha uzun sürer. kör değillerdir, gözleri sağlamdır; ancak beyinlerinde "mavi" için ayrı bir kelime bulunmadığı için, o görsel veri "farklı bir renk" olarak değil, tanıdık bir yeşilin sadece başka bir tonu olarak işlenir. yani mavi renk onlar için fiziksel olarak görünmez değildir; sadece zihinsel haritalarında "ayrı bir kategori" olarak kodlanmadığı için fark edilmesi çok daha zordur.

şimdi durun ve şunu düşünün: sırf sözlüğünüzde o şeyi tanımlayacak bir "kelime" ya da "kavram" olmadığı için, şu an tam gözünüzün önünde duran, evrenin bariz bir parçası olan neleri "göremiyorsunuz"? gerçekliğinizin sınırı, gözlerinizin değil, dilinizin sınırıdır.

özetle kardeşim; biyolojik olarak sadece 150 kişiyi umursayabilen bir beynin içinde, matematiksel olarak asla kazanamayacağın yozlaşmış bir sistemde, sırf kelimesini bilmediğin için evrenin yarısını kör gibi es geçerek yaşıyorsun.

hadi şimdi o çok önemli dertlerine dönüp hayatı ciddiye almaya devam et.