Bugün Van Gogh'un Efsane Olarak Anılmasını Sağlayan Kadın: Johanna van Gogh-Bonger
van gogh’u meşhur eden kadının bilinmeyen öyküsü
29 temmuz 1890, fransa’da bir kafenin üst katındaki daracık bir odada, kimsenin pek tanımadığı bir adam hayata gözlerini kapadı. adı vincent’tı.
sadece 37 yıl yaşamıştı. ve bu kısa ömründe, neredeyse kimsenin istemediği yüzlerce tablo yapmıştı. hayattayken yalnızca bir tanesini satabilmişti. onun dehasına inanan ve destekleyen tek kişi vardı: kardeşi theo. vincent’ın ölümünden sadece altı ay sonra, theo da hayata tutunamadı. geriye kalan, sadece 28 yaşında, yeni dul kalmış, kucağında bebeğiyle yalnız bir kadın: theo’nun eşi jo.
elinde kalan bu yüzlerce tabloyu yakmasını söylediler çünkü hiçbir şeye benzemeyen resimlerdi. ama jo herkesin gördüğünden farklı baktı. fırça darbelerinin içinde bir delilik değil, bir ruh gördü. renklerin içinde bir karmaşa değil, bir dünya gördü.
ve karar verdi. kolay olanı yapmayacaktı...
önce mektuplarla başladı. vincent ve theo’nun birbirine yazdığı o uzun, içten, kırılgan mektuplar… jo onları tek tek okudu. çevirdi, düzenledi. bu mektuplar, vincent’ı bir “deli ressam” olmaktan çıkarıp, derin düşünen, acı çeken ama vazgeçmeyen bir sanatçıya dönüştürdü insanların gözünde. dünya, onu ilk kez gerçekten görmeye başladı.
ama jo bununla yetinmedi. tabloları duvarlardan indirip dünyanın karşısına çıkardı.
sergiler düzenledi. eleştirmenlere mektuplar yazdı. kapı kapı dolaştı. defalarca reddedildi. ama vazgeçmedi. çünkü bu artık sadece bir sanat meselesi değildi. bu, theo’nun inancıydı. ve jo, sevdiği adamın yarım kalan cümlesini tamamlıyordu.
yıllar geçti. jo paraya sıkıştı… ama tabloları ucuza satmadı. çünkü onların değerinin henüz anlaşılmadığını biliyordu. tabloları doğru yerlere, doğru insanlara ulaştırdı. onları satmadı… gösterdi. 1905’te, amsterdam’da büyük bir sergi düzenledi.
yüzlerce eser ilk kez bir araya geldi. insanlar durup baktı.ve ilk kez… anladı. zaman, jo’nun sabrını ödüllendirdi. bir zamanlar kimsenin istemediği o tablolar, müzelerin en değerli hazineleri oldu. vincent van gogh artık bir “başarısız ressam” değil, sanat tarihinin en büyük isimlerinden biriydi.1925 yılında jo hayata gözlerini kapattığında, dünya vincent’ın adını biliyordu.
ama onun adını… neredeyse kimse bilmiyordu. bugün amsterdam’da bir müze var.insanlar kilometrelerce yol gidip o tabloları görmek için sıraya giriyor. o müze, bir ressamın değil, onu dünyaya anlatmayı seçen bir kadının eseridir. jo van gogh-bonger hiç tablo yapmadı. ama bir sanatçıyı ölümsüz yaptı.
ve bazen, tarihi değiştirenler sahnede olanlar değil, perdenin arkasında duranlardır.