Bir İnsan Ne Zaman 'Alkolik' Sayılabilir?
sosyal medyada, içki içen herkesin otomatik olarak "alkolik" olduğu gibi bir çıkarıma ulaşılıyor genelde. bu düz mantığı görünce iki kelam etme ihtiyacı hissettim.
esasında tüm bağımlılık türleri için sorulan ilk ve en temel soru: "yoksunluk hissi olup olmadığı"dır. bir insanın bağımlı olup olmadığını anlamak için sadece tükettiği alkol miktarına bakmak sığ bir yaklaşımdır. miktardan ziyade, fiziksel ve psikolojik ihtiyacın derinliği belirleyicidir.
öncelikle bir başkası adına cevap veremezsiniz, yani bir başkası adına "alkolik" diye sonuca ulaşmanız imkansız. ama kendiniz adına dürüstçe şu sorulara cevap vermeniz gerekir:
- o içkiye gerçekten ihtiyacınız var mı, yoksa sadece canınız mı istiyor?
- alkol almadığınızda huzursuz, huysuz veya gergin oluyor musunuz? baş ağrısı, terleme, titreme, uyuyamama, bulantı, çarpıntı gibi yoksunluk belirtileri ortaya çıkıyor mu?
içmeye başladığınızda belirli bir miktarda durabiliyor musunuz, yoksa hafifçe sarhoş olana kadar veya hedeflediğiniz miktarın üzerine çıkana kadar içmeye devam mı ediyorsunuz?
- üçüncü, dördüncü içkiyi içmek için sürekli bahaneler üretiyor musunuz?
alkolü temin etmek ve içmek, giderek başka önemli şeylerin önüne mi geçiyor?
- iş, aile, sosyal ilişkiler veya sorumluluklarınız bundan etkilenmeye başladı mı?
tükettiğiniz miktar zaman içerisinde giderek artıyor mu?
- olumsuz sonuçlarını gördüğünüz halde içmeye devam ediyor musunuz?
bu sorulara dürüstçe "hayır" diyebiliyorsanız, muhtemelen henüz bir bağımlılık probleminiz yok demektir.
kritik ayrım şu ki i çıkışı bara gidip her gün rutin olarak iki bira içip, kendine vakit ayırdıktan sonra evine, ailesine dönen biri ile alkolik aynı şey değildir. o kişisin çantasında gizli şişeyle gezdiğini sanmıyorum. ama o iki biradan sonra eve dönmeyip üçüncü, dördüncü bira için bahaneler üretiyorsanız, kontrolü kaybetmeye başlamış olabilirsiniz.
zaten bağımlı insan bu sorularla yüzleşmekten kaçınır. konu açıldığında lafı hemen ne kadar "az" içtiğine getirip savunmaya geçer.
özetle; "alkolik" ile "her gün alkol içen" aynı şey değildir. temel fark, tüketim sıklığından ziyade alkolün kişi üzerindeki kontrolü ve hayatına olan etkisidir.
en belirgin gösterge de ne kadar veya ne zaman içtiğiniz değil; "içmeden durmayı seçtiğinizde ne olduğu"dur. içmediğinizde titreme, terleme, huzursuzluk, bulantı gibi yoksunluk belirtileri başlıyorsa; içmek tüm sorumluluklarınızın önüne geçiyor ve olumsuz sonuçlarına rağmen inkarla devam ediyorsa, tebrikler apaçık bir bağımlısınız.
Son sözler
Alkolizm eşiği’ şeklinde, belirli miktarda alkol tüketimini alkolizm olarak tanımlayan evrensel bir klinik eşik bulunmamaktadır. Güncel tanı sistemlerinde tercih edilen terim Alkol Kullanım Bozukluğu’dur (Alcohol Use Disorder, AUD). DSM-5/DSM-5-TR'de AUD, son 12 ay içinde belirli tanı kriterlerinden en az ikisinin karşılanmasıyla değerlendirilir ve kriter sayısına göre hafif, orta veya ağır olarak sınıflandırılır. CAGE, MAST ve AUDIT gibi araçlardaki puan eşikleri ise tanı eşiği değil, tarama ve risk değerlendirmesinde kullanılan eşiklerdir. Dolayısıyla ‘alkolizm sınırı/alkolizm eşiği’ şeklinde tek bir evrensel tüketim miktarından söz etmek doğru değildir.