500 Yıllık Veriye Göre Sistem Alarmda: Ray Dalio’nun Korkutan Döngü Analizi

güncel ekonomik ve politik konjonktürü az da olsa yakalamak isteyen insanlar için ray dalio'nun makalesinin türkçe kısa bir özetini aşağı bırakıyorum.
...

“ray dalio, imparatorlukların nasıl çöktüğünü inceleyen ve 500 yıllık verilere dayanan bir analiz yayımladı. kendi değerlendirmesine göre abd şu anda döngünün 6. ve 7. aşamaları arasında, yani riskli bir evrede bulunuyor.

dalio, 1500 yılından bu yana hollanda, ingiltere ve abd gibi büyük güçlerin yükseliş ve çöküş süreçlerini inceleyerek, bu tür döngülerin yaklaşık 50-100 yılda bir tekrar ettiğini savunuyor. bu sürecin politik ya da ideolojik nedenlerden çok ekonomik ve matematiksel dinamiklerle belirlendiğini ifade ediyor.

dalio'nun “büyük borç döngüsü” modeli dokuz aşamadan oluşuyor

1-4. aşamalar (yükseliş): devletler altyapı ve büyüme için borçlanır. borçlanma üretimi artırır ve ekonomik büyüme, borçlanma maliyetinin üzerinde gerçekleştiği sürece süreç sürdürülebilir görünür. dalio'ya göre abd'de bu dönem 1945-2000 yılları arasına denk gelmiştir.

5. aşama (zirve): bu evrede faiz ödemeleri milli gelirin %15-20'sine ulaşmaya başlar. ekonomik kaynaklar üretken yatırımlardan borç ödemelerine kayar. aynı zamanda piyasalar yükselirken gelir eşitsizliği artar. dalio, abd'nin bu aşamanın sonuna geldiğini belirtmektedir.

6. aşama (kriz): dalio'ya göre abd bugün bu aşamadadır. federal borç, milli gelirin %120'sini aşmıştır. bu noktada iki temel seçenek ortaya çıkar: faizlerin yükselmesine izin vermek ve ekonomik daralma riskini göze almak veya para basarak enflasyon yaratmak. dalio'ya göre her iki seçenek de varlık değerlerinde ciddi kayıplara yol açabilir. 1930'larda deflasyon ve faiz artırımı tercih edilmiş, 2008'de ise para arzı artırılarak enflasyon yönlü politika izlenmiştir. dalio, günümüzde her iki eğilimin bir arada görüldüğünü ifade etmektedir.

7-9. aşamalar (reset): bu evre, sistemin yeniden yapılandırılması ya da tarihsel örneklerde sık görüldüğü üzere jeopolitik çatışmalarla sonuçlanabilir. dalio, geçmişte benzer dönemlerin büyük çoğunlukla savaşla sonuçlandığını belirtmektedir. bunun temel nedeninin insan doğasından ziyade borçların sürdürülemez hale gelmesi olduğunu savunur.
...

dalio'ya göre kriz dönemlerini tetikleyen iki ana unsur vardır: gelir eşitsizliğinin zirveye ulaşması ve yükselen bir rakip gücün ortaya çıkması. abd'nin günümüzde her iki problemi de yaşadığını ileri sürmektedir.

dalio'nun bu aşamaya yönelik temel tavsiyesi, tahvil gibi borç enstrümanlarından uzak durulması ve altın gibi somut varlıklara yönelinmesidir. bunun gerekçesi, devletlerin borç yükünü azaltmak için para basmaya yönelmesi ve itibari paranın değer kaybetmesidir. dalio, altının 2020'den bu yana ciddi şekilde değer kazanmasını bu döngüyle ilişkilendirir.

dalio, sistem geçişlerini etkileyen beş temel gücü şu şekilde sıralamaktadır: üretim artışı, borç döngüleri, para arzı, gelir eşitsizliği ve küresel gücün başka bir ülkeye geçişi. bu faktörler aynı anda hızlandığında yeni bir döngü başladığını belirtmektedir.

dalio'nun araştırmasına göre üç temel eğilim dikkat çekmektedir

1. itibari paralar 6. ve 7. aşamalar arasında değer kaybeder.
2. yatırım yapılacak ülkenin seçimi, yatırım aracının seçimi kadar hatta daha önemlidir.
3. kriz dönemlerinde piyasa oynaklığı 3-5 kat artar.

son olarak dalio'nun vurguladığı başlıca göstergeler şunlardır

• abd'nin borç/gsyh oranı %120 seviyesindedir.
• yıllık faiz ödemeleri yaklaşık 1 trilyon dolara ulaşmıştır.
• çin'in büyüme oranı %6-8 iken abd'nin büyümesi %2-3 düzeyindedir.
• 1929 krizinde zirve ile çöküş arasında yaklaşık 8 ay bulunmuştur. dalio, günümüzde benzer bir zaman aralığında olunduğunu öne sürmektedir.

ayrıca görsel ve sade bir yapıyla görselleştirilen kesiti için videoyu izleyebilirsiniz: