2010'ların Birazcık Gözden Kaçmış Yerli Filmlerinden Biri: İftarlık Gazoz
iftarlık gazoz... yönetmenliğini ve senaristliğini yüksel aksu'nun üstlendiği, başrollerinde cem yılmaz ve berat efe parlar'ın yer aldığı, 2015 senesinde çekilip 29 ocak 2016'da yayımlanan, 1970'li yıllarda bir ege kasabasında geçen olayları anlatan dram/komedi türündeki filmdir.
filmde; ilkokuldan başarıyla mezun olan adem, kendi ürettiği gazozları satan cibar kemal'in yanında çırak olarak çalışmaya başlamıştır. çalışmaya henüz yeni başladığı günlerde ramazan ayı gelmiş, hem camide hocanın oruçla ilgili anlattıklarından etkilenmesiyle hem de aynı sınıftan mezun olduğu ve hoşlandığı berna'nın da oruç tuttuğunu öğrenmesiyle, kendisi de oruç tutmaya karar vermiştir. ailesinin, "henüz küçüksün" demesine ve ustasının "havalar çok sıcak, çok yorulur dayanamazsın" uyarılarına rağmen kararlıdır ve oruca niyet etmiştir.
gün boyunca sıcağa ve güneşe maruz kalmış, birçok gazoz, yemek, karpuz hatta mangalda et tekliflerini geri çevirmiştir. susayıp bunaldıkça yüzünü yıkamakla yetinmiş, bir ara dayanamayıp denize girerken de hocanın "denize girdiğinizde orucunuz bozulabilir" uyarısını hatırlayarak ondan da vazgeçmiştir. gün boyunca tüm zorlu şartlara dayanmış, iftara dakikalar hatta saniyeler kala, dalıp gördüğü rüyanın da etkisiyle, sattığı gazozlardan birisini kafaya dikerek orucu bozmuştur. tam ikinci şişeyi açıp, onu da bitirmek üzereyken top patlamış ve ezan okunmaya başlamıştır. tam o esnada ağlamaklı olmuş, adeta şişe ağzında donup kalarak büyük pişmanlık yaşamıştır. hocanın "eğer orucunuzu bozarsanız 61 gün kefaret orucu tutmanız gerekir" cümlesi zihninde yankılanmaktadır.
adem, seneler geçip artık genç bir delikanlı olduğunda siyasi bir mahkumdur. cezaevindeki koşulları protesto etmek için ölüm orucuna katılmıştır. ölüm orucunun 61. gününde, tam anlaşma sağlanıp ölüm orucu sona ermişken hayatını kaybetmiştir. çocukken adem’in kafasına takılan “61 gün oruç” fikri, yıllar sonra trajik biçimde 61 günlük ölüm orucuna dönüşür. yani film, dini oruç ile siyasi açlık direnişi arasında sembolik bir bağlantı kurar.
filmle ilgili bazı detaylar
- cibar kemal'in dükkanı ile en yakın plajın arası (ula-akyaka) yaklaşık 17 kilometredir.
- filmde, izleyebilmek için imamla konuşup teravihi ertelemeye çalıştıkları maç, 1974 yılındaki dünya kupası final maçıdır. maç batı almanya ile hollanda arasında geçmiştir ve batı almanya 2-1'lik skorla kupayı kazanmıştır.
- 21.sadri alışık tiyatro ve sinema oyuncu ödüllerinde yılın en başarılı erkek oyuncusu ödülünü cem yılmaz almıştır.
- ekrem bora umut veren oyuncu ödülü'nü berat efe parlar almıştır.
- filmdeki birçok sahnede, eski dönemlerdeki usta-çırak ilişkisinin önemine vurgu yapılmıştır.
- filmde görülen bazı gazoz şişeleri, 1960-70’lerde ege’de satılan yerel gazoz markalarının gerçek şişeleri kullanılarak çekilmiş. yönetmen yüksel aksu, koleksiyonculardan ve eski depolardan yüzlerce eski cam şişe toplamış.
- filmde cem yılmaz’ın oynadığı cibar kemal karakteri tamamen hayal ürünü değil. yüksel aksu, çocukken gerçekten kasabada gazoz dağıtan ve çocukları yanında çalıştıran
bir gazozcudan ilham almıştır.
- adem’i oynayan berat efe parlar, bazı sahnelerin daha gerçekçi görünmesi için çekim sırasında gerçekten bir süre oruç tuttuğunu söylemiştir.
- film ilk taslaklarda “gazozcu” adıyla düşünülmüş, daha sonra ramazan temasını vurgulamak için “iftarlık gazoz” adı seçilmiş.
- adem'in cenazesi defin için mezarlığa götürülürken, hasan'ın gözü çeşmeye ve çeşmenin altında bulunan, üzeri boyanarak kapatıldığı için güçlükle okunan "bağımsız türkiye" yazısına takılır. burada, 1980 darbesi sonrası türkiye'nin, eskisi gibi tamamen bağımsız olmadığı vurgulanmak istenmiştir.
- filmin başındaki sahneler, parlak renkli ve sıcak tonlu çekilirken; final sahnelerinde, renkler soluk ve daha karanlık çekilmiştir. bu teknik, adem’in masum çocukluğundan trajik yetişkinliğe geçişini görsel olarak anlatmaktadır.
Her Şeyiyle Yerli Sinemamızın Yüz Akı Filmlerinden Biri: Takva
