Vitamin Değil, Hormon: D Vitamininin Bilinmeyen Gücü
d vitamini diye isimlendirdiğimiz şey aslında bir vitamin değil. kolesterolden sentezlenen, testosteron ve östrojenle aynı aileden gelen bir steroid hormon. “vitamin” denmesi tarihi bir isim hatasından ibaret. vücuttaki hemen her hücrede bu hormonun reseptörü var, 2000'den fazla genin ifadesini doğrudan etkiliyor. yani eksikse sistem “düşük güç modunda” çalışıyor, her şey biraz daha kötü işliyor ama bunu fark etmek zor çünkü çarpıcı bir semptomu yok.
şimdi gelelim esas meseleye. d3 alıyorsunuz, bağırsaklar kalsiyum emmeye başlıyor, kan kalsiyumu yükseliyor. peki bu kalsiyum nereye gidiyor? eğer yanında k2 yoksa cevap: damar duvarlarına ve böbreğe. kemik yapmak isterken damarlarınızı kireçlendiriyorsunuz. buna kalsiyum paradoksu deniyor. k2'nin işi tam olarak o kalsiyumu damardan alıp kemiğe yönlendirmek. dolayısıyla ekstra bir durum yoksa mutlaka k2 ile birlikte alınmalı.
bir de magnezyum var. d vitamini karaciğer ve böbrekte aktif forma dönüşmek zorunda, bu dönüşümün olması için magnezyum bağımlı enzimler devreye giriyor. magnezyum yoksa aldığınız takviye kanda pasif dolaşıyor, bir işe yaramıyor.
tahlil konusuna da değineyim. bir hastada 31 ng/ml çıkıyor, laboratuvar kağıdında “normal aralıkta” yazdığı için üstünde durulmuyor. o 30 sınırı raşitizm olmamanız için belirlenen alt eşik. fonksiyonel açıdan bakıldığında bağışıklık, otoimmün koruma ve hücresel işlev için 50-70 ng/ml aralığı hedefleniyor. “normal” ile “yeterli” aynı şey değil.
bir de güneş meselesi. uvb ışınları atmosfere ancak güneş dik açıyla geldiğinde girebiliyor. pratik kural: gölgeniz boyunuzdan uzunsa d vitamini üretemiyorsunuz. sabah 8'de ya da akşam 17'de güneşlenmek uvb değil uva veriyor, yani sadece cilt yaşlanması. camın arkasından da olmuyor, uvb camdan geçmiyor.
özet olarak yapılması gereken
• d3 değil, d3+k2 almak
• yağlı bir öğünün üstüne almak (yağda çözünür, aç karnına alınan emilmiyor)
• magnezyum eksikliğini gidermek
• tahlilde 50 ng/ml altındaysanız “normalmiş” deyip geçmemek
“ama türkiye'de herkesin d vitamini düşük zaten” lafı da ilginç bir kader kabulü. herkesin eksik olması normalleştirmiyor, yaygınlaştırıyor.
