İran'ın Yeni Dini Lideri: Mücteba Hamaney
mücteba hamaney, iran'ın yeni dini lideri oldu.
abd-israil güçleri tarafından yapılan saldırıda öldürülen babası ali hamaney'den daha sert düşüncelere sahiptir. kum'da misbah yezdi gibi isimlerden ders almış, siyasette de etkin olarak sert hamleleri desteklemiştir. 2005 ve 2009 seçimlerinde mahmud ahmedinejad'ın seçilmesi için açıkça propaganda yapmış, 2009 eylemlerini kanlı bir şekilde bastırılmasında en fazla söz sahibi olanlardan biridir.
dini lider pozisyonu için en büyük rakibi olan ibrahim reisi helikopter kazasında hayatını kaybettiğinde beklenen ali hamaney'in görevden çekilip yerini oğlu mücteba hamaney'e bırakmasıydı, ama bildiğiniz gibi bu olmadı.
şimdiki duruma bakıldığında eğer reisi'nin ölümünde israil'in parmağı varsa, mücteba hamaney'in israil'in tercih ettiği lider olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. bu durum savaşın sertleşmesine neden olacak, iran'daki iç huzursuzlukların da kanla bastırılacağının da göstergesi olacak.
iran halkı bu durumdan çok da memnun olmasa bile, devrim muhafızları ve ayetullahlar gözünde mücteba hamaney liderlik pozisyonuna babası nedeniyle değil, bileğinin hakkıyla geldiği düşüncesi hakim.
ben açıkçası erkenden öldürüleceğini düşünmüyorum. hatta tam tersi, iran'da taş taş üstünde kalmayana dek başına bir şey gelmeyecek bence. tüm bu süreçte ise iran'dan çok kötü haberler geleceğini de kabul edebiliriz. geçen aylarda gördüğümüz isyanlar gibi görüntülerin iran'da görülmeyeceğini, her türlü isyanın daha evden çıkarken bastırılacağını öngörmek için müneccim olmaya gerek yok.
- mücteba hamaney 28 yıldır, yani 1989'dan beri iran'ın ruhani lideri olarak görev yapan, 28 şubat 2026 tarihinde abd-israil güçleri tarafından öldürülen ali hamaney'in oğlu. 28 şubat'taki saldırılarda, mücteba hamaney'in eşi de babasıyla birlikte öldürülmüş.
- trump'a konuyu evvelden sormuşlar, mücteba'ya "istemediğim biri" demiş. trump ayrıca iran'ın başına gelecek kişileri kendisinin seçmesini yahut seçilirken kendisine danışılmasını istiyor.
- bütün bunlardan şunu anlıyoruz ki savaş devam edecek. zaten dün tahran'daki petrol rafinerileri de vuruldu. ham petrol 100 doları aştı. yarın borsalar yine düşüş trendini sürdürecek fakat tünelin sonu halen görülmüş değil.
- bir noktada ya abd-israil ya da rus-çin destekli iran pes edecek. küresel güçlerin ise, üzerinde bilfiil çatıştığı ülke ise doğrudan iran. diğer bir deyişle, iran devleti üzerindeki mücadelede, bir tarafta iran-rus-çin ekseni var, diğer tarafta abd-israil ekseni. bu senaryoda kim daha fazla dayanabilirse o kazanacak. olan da iran'a oluyor, olacak.
- iran'ın rus ve çin desteği olmasa çoktan düşmesi gerekirdi. iran'daki islam yöneticilerinin bu kadar stratejik ve nokta atışı saldırı yapması zaten mümkün değildi. bir analize göre, sadece iran saldırılarıyla abd üslerinde 1.9 milyar dolar zarar gerçekleştirildi. abd'nin 300 milyon usd'lik çok özel (thaad) radarları vuruldu. sonradan anlaşıldı ki, -ki bu durum wsj'de yayımlandı- iran saldırılarında ciddi rus istihbarat desteği söz konusu olmuştu. çin de iran'a destek olmak için ayrıca bir istihbarat gemisi yönlendirdi.
- abd ise dünyanın en büyük askeri gücü, seversin veya sevmezsin. 13.000 küsür hava aracı var. israil, özellikle de netanyahu zaten psikopat. savaşı durduracaklarına yönelik hiçbir sinyal vermiyorlar. dolayısıyla, yine bloomberg'deki bir haberde yazdığı gibi, herhangi bir tarafın mühimmatı bitene kadar bu savaş devam edeceğe benziyor.
- bu eskalasyonda türkiye iyi bir pozisyonda fakat herkes teyakkuz halinde. ben akp yönetiminin mevcut pozisyonundan mutluyum. nato'nun pozisyonu da ümitvar. tsk'ya güven tam. büyük bir akp eleştiricisi olsam da, bu gibi "en kötü senaryolarda" akp'nin hakiki devlet aklına uyması ve atatürk'ün "yurtta sulh cihanda sulh" anlayışıyla (buna 8 mart tezkeresi de dahil, ki tayyip tezkerenin geçmesini istemiş, akp'li vekillerin bir kısmıyla bu reddedilmiş, tayyip o reddedenleri afaroz etmişti) savaşa hayır diyerek savunma tipi politika izlemesi kıymetli.
- netice itibarıyla iran'daki eskalasyon şiddetini arttırarak devam edecek gibi duruyor. orta doğuda savaş, tüm dünyada da petrol fiyatları sebebiyle küresel bir ekonomik kriz ufukta görünüyor. umarım gerçekleşmez, çünkü türkiye, ekonomik manada dünyanın en kırılgan ülkesi.
- dünya savaşı için henüz ortada büyük bir çin tehdidi veya meydan okuması yok. ancak bölgesel olan bu savaşta da belirsizlikleri bertaraf edecek hiçbir gelişme yaşanmıyor. tam tersine, daha fazla belirsizlik doğuracak unsurlar arttıkça artıyor. yani tam manasıyla bir eskalasyon.
- piyasalar bakımından, tünelin ucundaki ışığın görülmesi lazım. savaşın taraflarından biri amerika olduğu için de, "bir abi"nin gelip, "hele bir durun bakalım" diyebileceği bir ülke kalmıyor. dolayısıyla belirsizlik daha da artıyor. o ışık görülse, hiç değilse herkes ona göre pozisyon alacak, petrol fiyatları düşecek, rahatlayacağız...
- netice itibarıyla, dersine bu kadar iyi çalışan bir cia-mossad, mücteba'yı da değerlendirmeye almış ve buna ilişkin de planları yapmıştır. ancak yine yeniden belirsizlik söz konusu olduğu için, gelişmelerin yakından takip edilmesi gerek.
