İnsanları İkna Etmek İçin Onları Çaktırmadan Olumlu Bir Role Oturtma: Altercasting
Altercasting nedir?
ingilizce'de insanları ikna etmek için önce onları sosyal bir rolle eşleştirme stratejisine verilen isim. mesela "dokuz ay karnında taşı sonra bir ekmek almasın!" tribinde, anne çocuğunu ekmek almak için en uygun kişi olduğuna, sorumluluk paylaşımında kendi rolünü belirginleştirerek kalan rolleri çocuğun üstlenmesi gerektiği fikrine zorlayarak ikna eder.
sadece söz konusu rol bireyin kendine biçtiği öz kimlikle ciddi ölçüde çelişirse etkisizleşmektedir. mesela "buraya işeyen eşektir" ibaresi kişi gerçekten eşekse etkisizleşir.
Detaylandıralım
altercasting (rol değişimi), eugene a.weinstein ve paul deutschberger isimli sosyologlar tarafından yaratılan, kişilerarası kontrolün temel tekniklerinden birisi olarak kabul gören bir teoridir.
çalışmaları sonucu 1 aralık 1963'te yayımladıkları makale ile (some dimensions of altercasting), insanların belirli stratejilerle sosyal bir role ikna edilmeleri halinde, bu role göre davranmaya meyilli olduklarını ortaya koydular.
altercasting teorisi temelde "ikna" kavramına dayanır. rol, psikolojik bir teknik veya manipülasyon yoluyla kişiye empoze edilir ve etki altına alınan kişinin belirli bir sosyal rolü oynama olasılığı böylelikle artar. bir kişi, diğerini istenen şekilde davranmaya teşvik etmek için belirli bir kişi türü olarak niteler..
genellikle politika, reklam ve pazarlamada sıklıkla müracaat edilen teknik olan altercasting iki şekilde uygulanır:
1. zorunlu altercasting:
yeni veya mevcut bir rolün daha belirgin hale getirilmesi ve doğrudan insanlara anlatılmasıdır. örneğin, bir gazeteci olarak siz yazmalısınız!
2. dokunsal altercasting:
insanları belirli rolleri kabul etmeye zorlamanın daha pasif fakat dokundurucu bir yoludur. bu, başkalarının belirli bir rolü üstlenmesini tetikleyebilecek belirli şekillerde hareket etme eğiliminde olunan zamandır. örneğin, birisinin muhtaç olduğu vurgulanarak, bir başkası cömert ve şefkatli olmaya zorlanır...
dokunsal altercasting türlerine karayollarında da çok sık rastlanır. "hız limitlerine uyun, sevdiklerinizi yanınızda bulun" gibi... sevdikleriniz vurgusu yapılarak, daha dikkatli olmanız sağlanır.
altercasting, "insanların günlük faaliyetlerin çoğunun sosyal olarak tanımlanmış kategorilere göre şekillendiğini" belirten rol teorisinin bir alt grubudur. zihnimiz ve toplum üzerinde etki yaratan altercasting'in davranış değişikliği üzerinde büyük etkileri olduğu saptanmıştır. bazı roller doğal olarak bir kişinin kimliğine dahil edilirken, diğerleri etkilenir ve ortaya çıkması için baskı altına alınır. altercasting ile, belirli rollerin gerçekleşmesi için olumlu ve olumsuz faktörlerin manipülasyonu mevcut olmalıdır. roller, bireyler tarafından kabul edildikten sonra, rollerin yerine getirildiğinden emin olmak için onlara çeşitli sosyal baskılar uygulanır. insanlar olumlu bir imajı ve etkileşimi sürdürmek için rollere uygun hareket etmelidir. buna göre, altercasting, uyum sağlamanın bir yolu olarak genel sosyal rollere güvenmemizden yararlanarak işlev sağlamaktadır.
sürekli iş ve sosyal hayatımızda başvurduğumuz, karşılaştığımız, fakat adını pek bilmediğimiz teoriye dair gündelik örnekler
* sen iyi bir marangozsun. bana bir pencere yapabilir misin?
* nazik birine benziyorsunuz. hayvan zulmüne karşı dilekçemizi imzalayabilir misiniz?
* birden fazla çocuğunuz varsa küçük otomobiller kesinlikle size göre değil, geniş bir suv araç alsanız daha rahat edersiniz!...
yersiz ve zamansız bir şekilde politikacıların, çanakkale cephesinde mehmetçiğin hoşaf ve yarım tayın yediğini zihnimize "bilinçli" ve "bir maksat güderek" kazımaya çalışarak, ekonomiden şikayetçi olunmaması adına "halinize şükredin" algısı yaratması da bu teorinin toplumsal etki yönünden güzel bir örneğini teşkil eder...
Bir Öyle Bir Böyle Davranan Flörtün Tutarsız ve Anlamsız Davranışı: Breadcrumbing
