II. Dünya Savaşı'nın Türkiye'deki Karanlık Yansıması: 1941 Pera Palas Patlaması

ingiliz bir diplomatın kızının öldüğü bombalı saldırıyı kontrol edince karşımıza 11 mart 1941 pera palas oteli bombalı saldırısı çıkıyor. 

4 kişinin öldüğü, 21 kişinin yaralandığı bu olayın failleri hala bulunamamış ve otelde kalan ingiliz diplomatlara düzenlenen bir suikast olduğu düşünülmüş. olayda patlayan bombanın da sofya'da trene binen bir kişiye ait olduğu tespit edilmiş. bulgarlar, çanta sahibi kişinin ingiliz elçi randel olduğu konusunda ısrar etmişler. ingilizler bu suikastten bulgarların sorumlu olduğunu iddia etmiş, bulgarlarsa almanların. almanlar ise bu işle alakaları olmadığını söylemiş. içinde başka bir bomba bulunan diğer çantanın ise, ingiliz görevli de-behal'e ait olduğu, patlamadan sonra koşarak otelden çıkarak çantayı boş bir araziye fırlattığı ve patlama olmaması sonucu, çantadaki düzeneğin yere düşme sonucu harekete geçemeyeceği saptanmış. almanların sofya tren istasyonunda dolaşırken çantaya yaklaşmış olabileceği düşününen bulgarlar, çantayı taşıyan ingilizlerin dikkatsiz olduğunu söylemiş. 

hatta ingiliz elçi rendel'a karşı düzenlenen bu suikast, türkiye ve ingiltere ilişkilerini de zedelenmiş. diğer yandan çantanın, ingiliz büyükelçisi tarafından, birine ulaştırılmak üzere sofyadan türkiye'ye getirildiği de konuşulmuş. hatta özel ekipler kurulmuş, tazminat için komiteler kurulmuş. ama sonuca varılamamış. bomba, rendel otele giriş yaptıktan biraz sonra, randel çantasını lobiye, komilere bırakıp odasına çıktıktan sonra patlamış. çoğu türk otel görevlisi, 6 kişi hayatını kaybetmiş. patlamada o sırada otele giriş yapan rendel'ın kızı da çok ağır yaralanmış. 

ölenler:

gertrude ellis: ingiltere'nin sofya elçiliği'nde görevli kıdemli katip.
therese armstrong: ingiltere elçiliği'nde görevli bir diğer stenograf/dizgi operatörü.
ibrahim: otelin girişinde görevli türk gümrük muayene memuru.
gani: otelde görevli bir komi.
iki türk polis memuru: patlama sırasında lobide güvenlik veya kontrol amacıyla bulunan görevliler.

sonuç olarak, o tarihte istanbul'da olan elçi randel ölmemiş. ingilizler’in tezine göre alman safına geçen bulgarlar, randel’ın ayrılacağı sırada bombalı valizleri hazırlamış. amaç öldürmekse, normalde rendel trendeyken, tren seyahati sırasında patlaması beklenen çantaların istanbul’a inildikten kısa süre sonra , pera palas’taki lobide infilak ettiği ileri sürülerek bulgar tarafı itham edilmiş. istanbul’daki patlamanın amacının ingilizlerle türkler arasındaki iyi ilişkileri bozma maksatlı olduğundan da söz edilmiş. bulgaristan’ın açıklamalarında iddialar reddedilmiş ve rendel’ın sofya’dan ayrılırken, istasyondaki görevlilere teşekkür etmesinden söz edilerek bombaların valize ingilizlerin denetimi altında konulduğu vurgulanmış ve son sınır istasyonundaki kontrolde bir şey tespit edilemediği söylenmiş. bulgarlar , suikast teşebbüsünden almanların sorumlu olduğu iddiasında bulunmuş.. ancak almanya’dan gelen açıklamalarda da iddialar reddedilmiş. 

pera palas oteli’nde patlayan bomba ve suikast teşebbüsü savaşın türk sınırlarına dayandığı 1941 yılının en önemli olayları arasında yer almış. olayın sorumluları yahut failleri konusunda kuşkular daha çok almanlar üzerinde yoğunlaşsa da günümüze kadar gelen süreçte patlamanın sorumlularının kim olduğuna dair henüz net bir sonuca ulaşılamamış.

bu patlamadan muhtemelen şu an çoktan vefat etmiş bir müzik öğretmeni sorumlu olabilir mi? pera palas, o tarihte otellerinde kalan teknisyenleri belirleyip, içlerinde ileriki yıllarda müzik öğretmenliği yapan kişinin ismini bularak bu konuyu mutlaka araştırmalı. otel kayıt defterlerinde, hatta emniyet raporlarında mutlaka isimler yer alıyordur. olay doğru ise türk maktullerin aileleri, varsa çocukları/ torunları da ilgili devletten tazminat alabilir.

casusluk faaliyeti olduğu düşünülen olayın detayları için kapsamlı bir araştırmayı da buraya bırakıyorum: bombalı saldırı- casusluk faaliyeti