Elon Musk, Ölümü Neden Bir Yazılım Problemi Olarak Görüyor?

elon musk'ın, peter diamandis'in moonshots podcast'inde ortaya attığı ve biyolojiyi bir "yazılım mühendisliği" problemine indirgediği iddiadan bahsedelim.

olay şudur: musk, insan vücudunun yaşlanmasını "aşınma" (wear and tear) olarak değil, "planlı eskitme" (planned obsolescence) olarak görüyor. argümanı şu basit gözleme dayanıyor: "kimsenin sol kolu 80 yaşındayken sağ kolu 20 yaşında olmuyor. tüm vücut inanılmaz bir senkronizasyonla aynı anda çöküyor. demek ki bu kaotik bir süreç değil; merkezi bir saat, bir 'kill switch' (öldürme anahtarı) kodu çalışıyor."

musk'a göre; biz donanımsal olarak tükendiğimiz için ölmüyoruz, genetik kodumuzdaki shutdown.exe komutu çalıştığı için ölüyoruz. bu yüzden çözümü, organ naklinde veya vitaminlerde değil; o kodu bulup (muhtemelen telomerler veya epigenetik saat) "debug" etmekte, yani programı değiştirmekte arıyor.

klasik bir "mühendis kafası" (first principles) yaklaşımıdır. biyologlar "hücre içi çöp birikimi" veya "oksidatif stres" derken, elon "bunlar bug değil, feature" diyor. eğer haklıysa; insan ömrünü uzatmak için spor yapmaya değil, bir bios update'e ihtiyacımız var demektir.

ancak o güncelleme geldiğinde, "donanım yetersiz, lütfen karaciğeri bir üst sürüme yükseltin" hatası almamız da muhtemeldir.

(bkz: aging as a software problem)

elon musk'ın peter diamandis ile yaptığı ve yaşlanmayı "çözülebilir bir yazılım problemi" olarak tanımladığı o uzun sohbetin tamamını buradan izleyebilirsiniz.

Peki Elon Musk haklı olabilir mi?

bir longevity hekimi olarak kliniğimde her gün yaşlanmayı "hacklemek" isteyen hastalarıma anlatmaya çalıştığım, ancak elon abimiz kadar popüler olmadığım için sesimi duyuramadığım gerçeğin, mühendis diliyle ifade edilmiş halidir.

fakat elon'un atladığı ya da henüz tam kavramadığı, biyolojinin o pis, yapış yapış ve kaotik gerçeği şudur:

evet, vücut bir yazılımdır ama bu yazılım silikon vadisi'ndeki gibi "clean code" prensibiyle yazılmamıştır. vücut, 4 milyar yıldır üzerine yama (patch) yapıla yapıla gelmiş, "çalışıyorsa dokunma" mantığıyla ilerleyen, dökümantasyonu kayıp, korkunç bir "spaghetti code" yığınıdır.

musk'ın "shutdown.exe'yi bulup silelim" mantığındaki ölümcül hata şuradadır:

1. antagonistik pleiotropi (kodun çift taraflı çalışması)

elon sanıyor ki genetik kodumuzda sadece "yaşlan ve öl" diyen kötü satırlar var. hayır efendim. biyolojideki en büyük bela şudur: seni 20 yaşında aslan gibi güçlü, doğurgan ve hızlı yapan gen ile; 70 yaşında seni kanser yapan veya damarını tıkayan gen aynı gendir.
buna antagonistik pleiotropi diyoruz. yani o "kill switch" dediği kodu silersen, evet belki 80'inde ölmezsin ama 20'sinde de üreyemezsin, kas yapamazsın ya da hiç büyüyemezsin. sistem mavi ekran verir. doğa, "neslin devamı" için "bireyin uzun ömrünü" feda eden bir yazılımcıdır.

2. yedeğin yedeğinin yedeği (redundancy)

mühendislikte verimlilik esastır, gereksiz parça atılır. biyolojide ise hayatta kalmak esastır. bu yüzden vücutta bir sinyal yolu (pathway) kapandığında, vücut "hayrola?" demez, arka plandaki 5 farklı yedek yolu devreye sokar. kanser hücrelerinin kemoterapiye direnç geliştirmesi tam olarak bu "açığı kapatma" yeteneğindendir.

yani siz "ölümsüzlük yamasını" yüklersiniz, vücut bunu bir "hata" olarak algılayıp "system restore" yapmaya kalkar. homeostazi dediğimiz şey, değişime direnen inatçı bir sistem yöneticisidir.

3. çöp toplama sorunu (garbage collection)

musk "aşınma yok" demiş ama termodinamik affetmez. hücre içinde proteinler katlanırken hata yapar, lizozomlar (çöpçüler) yaşlandıkça greve gider. bu bir yazılım hatasından ziyade, donanımın zamanla tozlanması ve fanların tıkanması gibidir. sen en iyi işletim sistemini (genetiği) de kursan, işlemci ısınıyorsa o bilgisayar yavaşlar.

sonuç olarak;

elon vizyon olarak haklı, yöntem olarak aşırı iyimserdir. yaşlanma bir "bug" değil, evrimin "feature" olarak eklediği, ancak bizim artık kurtulmak istediğimiz bir donanımdır.
biz hekimler şu an elimizdeki "metformin, rapamisin, nad+, peptid" gibi toollarla o spagetti kodun içine, sistemi çökertmeden küçük "if/else" blokları eklemeye çalışıyoruz.
elon'un bahsettiği o "bios update" gelene kadar; en iyi anti-aging yazılımı hala kalori kısıtlaması, düzenli uyku ve ağırlık kaldırmaktır.

bilim kurgu güzeldir ama biyoloji, mühendisliğin "temiz" dünyasına hiç benzemeyen bir bataklıktır. o bataklıkta yürümeyi öğrenmeden uçmaya çalışırsanız, evrim sizi yutar