Dünya, Uzayda Düşmeden Nasıl Asılı Kalabiliyor?

düşmek fiili bizim tanımladığımız bir fiil. dünya üzerinde tanık olduğumuz ve buna göre tanımladığımız bu fiil neyi anlatıyor? yer çekimine doğru ivmelenen cisimlerin hareketini. yani bir çekim kuvveti olacak ki ona da doğru da bir hareket olsun.

uzaya çıkınca yer çekimi diye bir referansımız kalmıyor. tabii ki yer çekimi ortadan kalkmıyor ama etkisi de dünya'dan uzaklaştıkça azalıyor. yani teoride sonsuz olsa da şiddeti açısından sonsuz bir etkisi yok. ne var en yakında, kendisine doğru kuvvetle çekilebileceğimiz, yani düşmeye en yakın hareketi yapmamıza neden olacak cisim olarak? ay var, güneş var, gezegenler var. bunların içerisinde akla ilk gelen, kütlesinin büyüklüğü nedeniyle güneş. o yüzden düşme olarak tanımlamaya en yakın olabileceğimiz hareket, güneş etrafındaki hareketimiz.

peki "güneş'e doğru düşüyoruz" ifadesi doğru mu? aslında gerçekte doğru değil. ikili bir gök cismi sisteminde biri sabit duruyor, diğerini çekiyor, diğeri de onun etrafında dolanıyor yaklaşımı kolaylık sağlasa da gerçekte olan şey o değil.

iki cismin bulunduğu yerde bunların kütlelerinden kaynaklanan bir ortak kütle merkezi bulunur. kütleler eşitse, kütle merkezi de tam ortalarında, yani ikisine de eşit mesafede olur. kütlelerden biri büyüdükçe kütle merkezi de o büyük kütleye daha yakın olmaya başlar. güneş ve yer ikilisini düşününce, güneş'in kütlesinin yer'inkine kıyasla çok büyük olması nedeniyle, kütle merkezi neredeyse güneş'in içinde bir yere denk gelir. bu durumda, ortak kütle merkezi etrafındaki harekette, güneş çok da fazla bundan etkilenmiyor ama dünya ona doğru düşüyor gibi bir görüntü çıkar ortaya. halbuki iki cisim, ortak kütle merkezi etrafında serbest düşme yapar karşılıklı olarak.

güneş olmasa ne olur bu durumda? herhangi bir "düşme" ya da düşmeye benzer hareket söz konusu olmazdı. dünya düz bir çizgiye yakın bir yol izleyerek uzayda savrulurdu.

özetle şunu söyleyebiliriz; uzayda düşmek kavramı, göreli bir kavramdır ve referans bir cisim üzerinden değerlendirilir çünkü uzayda "aşağı" kavramı mutlak değildir ve referans cisimler üzerinden tanımlanır.