Bir Zamanlar Dünyanın En Büyük Dördüncü Gölü Olan Aral Gölü Nasıl Kurudu?

aral denizi eskiden dünyanın dördüncü büyük gölüydü. eskiden öyleydi. 68.000 kilometrekarelik bir alanı kaplıyordu. iki sovyet cumhuriyetinde balıkçılık endüstrisini destekliyordu. güney kıyısındaki liman kenti muynak'ta balık konservesi fabrikaları vardı. trol tekneleri. işleyen bir liman bölgesi. insanlar nesiller boyunca bundan geçimlerini sağladılar.

1960 yılında sovyet planlamacılar, orta asya bozkırlarını pamuk yetiştirmek için sulamaya karar verdiler. aral nehri'ni besleyen iki nehir olan amu darya ve syr darya nehirlerini, özbekistan ve türkmenistan'da pamuk yetiştirmek için 45.000 kilometrelik bir sulama kanalı ağına yönlendirdiler. karar moskova'da alındı. aşağı havzadaki halka danışılmadı.

1998 yılına gelindiğinde aral nehri hacminin %60'ını kaybetmişti. 2007 yılına gelindiğinde ise orijinal boyutunun %10'una kadar küçülmüştü. 2014 yılına gelindiğinde, özbekistan'a ait olan doğu havzası tamamen kurumuştu. uydu görüntüleri, ufka kadar uzanan, tuzla beyazlaşmış eski bir denizin yatağını gösteriyordu.

muynak artık en yakın su kaynağına 150 kilometre uzaklıkta. paslanmış balıkçı teknelerinin gövdeleri kumda duruyor ve sovyet tarımının korunmaya değer bulmadığı şeylerin anıtları olarak turist fotoğraflarında kullanılıyor.

60.000 kilometrekarelik tuz ve tarımsal atıklarla kaplı göl yatağı, toz fırtınaları şeklinde orta asya'ya yayılıyor. rüzgarın estiği yöndeki bölgelerde yaşayanların boğaz kanseri, solunum yolu hastalıkları ve anemi oranları dünyadaki en yüksek oranlar arasında yer alıyor. 60 yıllık pamuk sulamasından kalan tuz ve pestisit kalıntıları, şimdi havada taşınarak afganistan, pakistan ve kuzey hindistan'a yayılıyor.

özbekistan hâlâ pamuk üretiyor. yılda 700.000 ton ihraç ediyor. 2022 yılına kadar, hasadı toplamak için okul çocukları ve üniversite öğrencileri de dahil olmak üzere devlet tarafından organize edilen zorunlu iş gücü kullanıldı. bu uygulama göz ardı edilemeyecek kadar belgelendikten sonra, uluslararası perakendeciler özbek pamuğunu tedarik zincirlerinden sessizce çıkardılar. sektör devam etti çünkü alternatif, üzerine inşa edilmiş olanı kabul etmekti.

aral denizi geri gelmeyecek. buharlaşma kalıcı. tuz tavası kalıcı. kanser oranları kalıcı.

koca gölü kurutmayı başardık.