Bir Çocuk ve Bir Şempanzenin Yan Yana Büyüdüğü Tartışmalı Kellogg Deneyi
psikolog winthrop niles kellogg ve eşi luella kellogg, o sırada 10 aylık olan küçük oğulları donald kellogg’u, evlat edindikleri, 7,5 aylık, gua isimli bir şempanzeyle aynı evde büyüttüler. ana fikir basitti; bir şempanze tam olarak bir insan gibi yetiştirilirse, insan davranışlarını ne kadar öğrenebilir? bu fikir aslında o dönem psikolojide uzun süredir tartışılan “doğuştan mı gelir, yoksa sonradan mı öğrenilir?” sorusuna deneysel bir cevap arama girişimiydi.
gua ve donald aylarca aynı şartlar altında aynı yemeği yediler, aynı kıyafetleri giydiler, aynı rutinleri yaptılar. bu deneyle gua'nın talimatları anlaması ve algılaması, sorun çözme yeteneği ve duygusal tepkileri incelendi. gua başta şaşırtıcı derecede iyi bir performans göstermiş; ilk 3 ay içinde basit komutlara hızlı tepki verme ve çatal bıçak kullanma gibi işlerde donald'ı sollamış ancak; tabii ki gua dil becerilerinde istenen seviyeye de bir türlü gelememiş; bunun üstüne gua zaman içinde çok daha hızlı büyüdüğünden olsa gerek ki evin küçük oğlu donald kendisinden feyzalarak ses, mimik ve jestlerle şempanze benzeri davranışlar sergilemeye başlamış.
yaklaşık 9 aylık bir çalışmanın ardından; kellogg çifti, donald'ın özellikle dil gelişiminin sekteye uğraması ve donald'ın kelimenin tam anlamıyla insanlıktan çıkması üzerine deneyi durdurma kararı almışlar. donald, kendisi gibi insanlardan oluşan bir ortama döndüğündeyse, neyse ki kalıcı bir hasar almadan bu süreci atlatıp iyileşmiş. gua ise çalışmanın sonra ermesiyle deney laboratuvarlarına geri dönüp, yaklaşık bir yıl sonra hayata gözlerini yummuş...
psikolog winthrop niles kellogg; bu araştırmasını ''humanizing the ape'' adı altında şurada paylaşmış; ve o dönem etik açıdan da büyük bir tartışmanın fitilini ateşlemiş. o tarihten beri; hem ebeveynliği sorgulanmış, hem de diğer psikologlara, psikoloji dünyasında çokça tartışılan farklı konulara eğilme şansı vermiş. örneğin ''davranışların ne kadarı öğrenilir?'' ''ne kadarı doğuştan gelir?'' ''hayvan bilişinin sınırı nedir?'' veya ''çocuk gelişiminde çevrenin önemi neler?'' gibi...
