Apollo 11 Görevini Son Anda Kurtaran 2 Dolarlık Kalem

20 temmuz 1969… milyonlarca insan nefesini tutmuş, ay yüzeyinde yürüyen ilk insanları izliyordu. televizyon ekranlarına yansıyan görüntüler kusursuz görünüyordu. ancak kameraların göstermediği, tarihin akışını değiştirebilecek kadar kritik bir an vardı. öyle bir an ki, sadece birkaç santimetrelik kırık bir parça yüzünden neil armstrong ve buzz aldrin sonsuza dek ay'da mahsur kalabilirdi.

apollo 11 görevi planlandığı gibi ilerlemişti. ay yürüyüşü tamamladıktan sonra yeniden dünya'ya dönmek üzere ay modülü eagle'a girdiler. biraz dinlenmeye hazırlanırlarken buzz aldrin'in gözü yerde duran küçük siyah bir parçaya takıldı. ilk bakışta önemsiz görünen bu parça aslında kabus anlamına geliyordu.

yerde duran şey, kalkış motorunu devreye alan elektrik devresinin sigorta anahtarının kırılmış düğmesiydi. eğer bu devre yeniden etkinleştirilemezse motor çalışmayacak, eagle ay yüzeyinden havalanamayacaktı. bunun anlamı ise son derece açıktı: armstrong ve aldrin'in dünya'ya dönme şansı kalmayacaktı.

o sırada görevin üçüncü astronotu michael collins, komuta modülü columbia ile ay'ın yörüngesinde tek başına dönmeye devam ediyordu. collins'in görevi, arkadaşlarını ay'dan kalktıktan sonra yeniden almak ve dünya'ya dönüş yolculuğunu başlatmaktı. ancak eagle havalanamazsa collins'in yapabileceği hiçbir şey yoktu. yakıtı sınırlıydı ve ay'a inmesi mümkün değildi. iki arkadaşını geride bırakmak zorunda kalacaktı.

durum hemen houston'daki görev kontrol merkezi'ne bildirildi. fakat dünya ile ay arasındaki yaklaşık 384 bin kilometrelik mesafeden gönderilecek hiçbir komut kırılan düğmeyi fiziksel olarak tamir edemezdi.

aldrin daha sonra bu anı anlatırken, "ihtiyacımız olan şey eski usul insan zekâsıydı," diyecekti.

ilk aklına gelen çözüm, küçük deliğe eldivensiz parmağını sokup anahtarı çalıştırmaktı. ancak parmağı delik çevresine sürtündüğünde kısa devre yapma ihtimali vardı ve böyle bir risk, zaten kritik durumda olan görevi tamamen sona erdirebilirdi.

tam o sırada cebindeki sıradan bir keçeli kalem aklına geldi. kalemin gövdesi plastikti; elektrik iletmeyecekti. üstelik ucu kırılan anahtarın bıraktığı boşluğa tam oturuyordu. aldrin dikkatlice kalemi devrenin içine bastırdı.

"klik..."

küçük bir ses duyuldu. motor devresi yeniden aktif olmuştu. belki de insanlık tarihinin en değerli "klik" seslerinden biri buydu.

kısa süre sonra eagle planlandığı gibi ay yüzeyinden havalandı, michael collins ile başarıyla kenetlendi ve üç astronot dünya'ya güvenle döndü. insanlık, tarihin en büyük başarı öykülerinden birini kutlarken, bu başarının aslında birkaç dolarlık plastik bir keçeli kaleme de borçlu olduğunu neredeyse kimse bilmiyordu.

görevin ardından nasa, kırılan devre anahtarını ve hayat kurtaran keçeli kalemi buzz aldrin'e hatıra olarak verdi. bu iki küçük eşya yıllarca seattle air & space museum ve smithsonian ulusal hava ve uzay müzesi'nde sergilendi.

yıllar sonra aldrin bu tarihi kalemi açık artırmaya çıkardı. beş farklı alıcının kıyasıya teklif verdiği müzayedede, ay'dan dönüşü mümkün kılan o mütevazı plastik keçeli kalem ve kırık devre anahtarı tam 857.600 dolara satıldı.

bu rakam yalnızca eski bir kalemin değeri değildi. o kalem, insanlığın ay'da unutulmasını engelleyen son anda bulunmuş bir çözümün, soğukkanlılığın ve yaratıcılığın simgesiydi.