Yerli Dizilerin Zibilyon Yıldır Devam Eden ve Düzelecekmiş Gibi de Görünmeyen Sorunları
Olay şuradan başlıyor
dizilerin tamamen kaldırılmasının tartışılması, murat yancı'nın dile getirdiği açıklamalardır. reklam yok gelir yok diyerek ''dizileri tamamen kaldırmayı bile tartışıyoruz.'' demiştir.
dizi içeriklerinin çoğu 'çöp' niteliğinde olduğu için keşke kaldırılsalar ama sanmıyorum. bu işin faturasını oyunculara kesip,maliyetleri de düşürün diye yapımcılara baskı uygulanacaktır.
zaten indirim isteneceği ve kabul etmeyen oyuncularla artık çalışılmayacağı basına yansımıştı.
saçma sapan,çöp içerik yerine insanların işine yarayacak içerikler bulsalar ya. gündüz kuşağında bile yok.
Buradan da bu dizilerin neden bu halde olduğunu savunan bir görüşe bağlanalım
kendi düşen ağlamaz kardeşim.
çünkü bu durum dün birdenbire oluşmadı, bin yıldan beri konuşulan şeydi. o zaman burada veya twitter'da yapılan yorumları dikkate almayan dizi sektörü yöneticileri şimdi reklam geliri kesilince yana yakıla çare arar olmuş.
oradan tabii iş, en büyük gider kalemi olan oyunculara kalmış ki bir elin parmaklarını geçmeyecek kaliteli oyuncuyu saymazsak şuan dizi sektörü eh işte konuşabilen instagram takipçisi yüksek diye iş bulan ve açıklanana göre bölüm başı 1 milyon civarı alan vasat oyuncuların eline kalmış durumda zaten.
ama burada kabahatli oyuncular değil. yaptığınız iş ne olursa olsun size 1 milyon teklif ederlerse siz de alırsınız. insan doğası böyle.
peki derinde olan sorun ne ve bunun çözümü nerede?
hadi bunları madde madde bir irdeleyelim.
1) hikayelerdeki dandiklik
şimdi insanlar sanıyor ki bir senarist oturuyor, bir hikaye yazıyor sonra onu senaryo formatına dönüştürüyor. en son da gidip yapımcıların kapısını tek tek çalıyor. iş onaylanırsa da projeye dönüşüyor.
bu arada sırada olan bir şey ama böyle bir hayaliniz varsa o iş biraz zor.
çünkü dizi film sektöründe çalışan ve özellikle senaryo yazan pek çok insanla tanıştım, iş öyle yürümüyor.
nasıl yürüyor derseniz, diyelim ki bir dizi tutuyor. (ağa dizisi, suç ailesi dizisi, mafya babası dizisi vs.) yapımcı daha önce iş yaptığı yada adını bildiği bir senariste ulaşıp diyor ki ben bunun aynısından istiyorum. içeriği, karakterleri, hikayesi falan hiç önemli değil. karadeniz dizisi mi var, yaz işte yayla mayla bir şeyler deyip geçiştiriyorlar.
burada önemli olan tek şey, dizide 1500 tane karakter olması. böylece birincisi 3 saati dolduracak kadar paralel hikaye yazılabiliyor. ikincisi tutmayan karakterleri gönderip yerine yenilerini alacak şekilde hareket alanı açılmış oluyor.
buradan çıkaracağımız sonuç da şu. yapımcılar aslında bir hikaye anlatılsın ve insanların ilgisini çeksin derdinde değil. onlar daha çok lokmacı tuttu, hadi biz de lokmacı açalım diyen esnaf kafasında. zaten o nedenle şimdi hep beraber lokmacı gibi seri şekilde batıyorlar.
2) gerilim ve nefret
insanlar arkadaşlar duygusal olarak en çok öfkelendikleri ve nefret ettikleri şeye çekilirler. mesela eski twitter, yeni adıyla x'in tüm çalışma mantığı bundan ibarettir.
türk dizileri de böyle. kimsenin başına güzel bir şey gelmiyor, sürekli bir aile içi gerilim var, herkes birbirine laf sokuyor ve diziyi izlerken daralıyorsunuz stresten.
bir de nefret edilesi kötü kadın karakter var her dizide. bu kadınlar ana karaktere düşman, sürekli bir plan program peşinde, yani hayatı yokmuş da tek uğraşı bir şeyleri bozmakmış gibi hareket ediyorlar. bir de izleyen uyuz olsun diye sürekli hırslı hırslı konuşmaları, ağızlarını yüzlerini ekşitmeleri var ki sormayın gitsin.
yayınlanalı üzerinden zaman geçti ama avlu dizisinde kudret diye bir karakter vardı. o karakter bunun tam örneği. hatta karakteri canladıran nursel köse işi o kadar abartıyordu ki karakteri çizgi film kötüsü kadar karton ve dandik duruyordu.
bu kısmın sonucu olarak da şunu söyleyebiliriz ki insanlar artık dizi izlerken mide asidi yükselsin istemiyor ve bu tür zayıf mekanikleri görmekten sıkıldı.
3) oyuncu tekrarı
bir insan imkanı varsa kesesini alabildiğine doldurmak ister. buna bir şey demiyorum. menajer ve yapımcı arasında ilişkiler iyidir ve hep aynı yüzler, sürekli belli dizilerde görünüyordur buna da eh işte der geçerim.
ancak mesele şurada ki her oyuncu, hep kendisi gibi oynuyor. mesela uraz, uraz diyorlar şimdi. bence ortalama altı bir oyuncudur ama diziye ilgiyi arttırdığı için projelerde yer veriyorlardır. şimdi düşünün uraz'ın yelpazesi ne kadar geniş? ben 3 tane işini izlesem hangi diziyi izlediğimi karıştırırım öyle dar bir alanda hareket ediyor. (ve hayır organize işler'deki performansı da kötüydü hiç oradan savunarak gelmeyin)
ya da ezgi mola. o bence oyunculuğu komple bıraktı. text'i alıp sete geliyor, sonra kendisi nasıl konuşuyorsa okuyup gidiyor gibi. düşünün mesela kocan kadar konuş'taki editör kadınla, organize işler'deki kadının ne ortak noktası olabilir ve nasıl aynı konuşabilirler? ama ezgi mola olunca konuşuyor.
demet özdemir, çağatay ulusoy, hande erçel falan yorumuna hiç girmiyorum. oradan çıkamayız çünkü.
neyse burada sonuç olarak, bir oyuncunun bir rolü tuttu diye her yerde aynı şeyi oynatmaya çalışıyorlar. ve olması gerekenden çok daha kısa sürede insanlar bu tiplemeleri görmekten sıkılıyor.
sorunları üç aşağı beş yukarı konuştuk. peki çözüm nerede?
1) hikayelerin düzeltilmesi
artık ortaya bir konsept attım onun üzerine yanlış anlaşılmalı, kapı arası dinlenmeli hikaye kurgusunu bırakmamız lazım.
orijinal konseptler ile gerçek hayatın anlatılması lazım.
mesela holding anlatma kardeşim. herkesin dümdüz çalıştığı şirket anlat. beyaz yaka çalışmış olanlar bilir böyle bir ortamda romantik dizi de çekersin, komedi dizisi de çekersin, game of thrones da çekersin.
mesela herkes şef olmak istiyor şu sıra. mutfak anlat. ama umami gibi suni filmler yapma. bana geçinemeyen bulaşıkçı göster, alkolik ızgaracı göster, eşiyle sorunlu sous chef göster, mutfak sanatlarından mezun olduktan sonra alaylı insanlarla uğraşmaktan deliren chef de cuisine göster. bunlar gerçek hayatta yok ya da ilgi çekmez deme, verdiğim sorunları dahil bu tiplerin hepsi benim tanıdığım, arkadaşım. hepsi de ya komik ya da çok ilginç insanlar.
2) yeni oyuncular
yurt dışında bir dizi yapılacaksa genelde az bilinen isimleri başrol yapıyorlar. dizi 4 - 5 sezon devam ettikten sonra insanlar ayrılıyor ve genelde ed o'neill gibi (married with children ve modern family) birkaç istisna dışında kimse birden fazla büyük dizide rol almıyor. bu tip parlayan oyuncuları genelde sinemaya gönderiyorlar. sonra yenilerine yeni yüzler arıyorlar.
bizde ise her oyuncu her sene başka bir dizide yer alıyor. o nedenle insanlar da bunları izlemekten sıkılıyor.
bizde de iyi oyuncular yok değil. herhangi bir şehrin devlet tiyatrolarına giderseniz orada 60 dakika tek kişilik oyunları çıkaran çok başarılı oyuncular olduğunu göreceksiniz. bunlara şans verilmiyor.
oysa yeni bir yüz, yeni bir hikaye ile dizi izleyicisine de bir heyecan getirilebilir.
en nihayetinde problemler ve çözümleri bu şekilde. ben düşündüm yazdım ama kimsenin de uygulayacağını düşünmüyorum. çünkü artık sinemaya geçip daha orijinal işler yapması gerekmesine rağmen aynı dizilerde aynı rolleri yıllardır canlandıran oyuncular, onların hep aynı şekilde çalışan menajerleri ve ellerinde imkan olmasına rağmen pideci mantığıyla yapım şirketi yöneten insanlar var. ne diyeyim bilemedim.