Şampuan İlk Yıkamada Az, İkinci Yıkamada Neden Çok Köpürür?
ilk turda ceviz kadar şampuan saçın içinde sessizce kayboluyor. biraz daha ekliyorsunuz; yine doğru dürüst köpük yok. durulayıp aynı miktarı ikinci kez sürdüğünüzde ise banyo bir anda köpük partisine dönüyor.
şişenin içindeki şampuan birkaç dakika içinde güçlenmedi. ilk yıkamada saç derisindeki yağ ve ürün kalıntıları köpüğün oluşmasını zorlaştırdı; bunların büyük bölümü akıp gidince ikinci turda köpüklerin önünde daha az engel kaldı.
şampuanın temizleme işini “yüzey aktif maddeler” yapıyor. bu moleküllerin bir ucu suyu, diğer ucu yağı seviyor. yağ seven uçlar saç derisindeki sebuma ve saçın üzerindeki yağlı kalıntılara tutunurken suyu seven uçlar dışarıya bakıyor. moleküller sonunda yağ damlacıklarını çevreleyip suyun içinde taşınabilecek küçük paketlere dönüştürüyor. durulama sırasında bu paketler de suyla beraber gidiyor.
aynı maddeler köpük oluştururken başka bir yerde çalışıyor: hava ile suyun birleştiği yüzeyde.
saçı ovaladığımızda şampuanlı suyun içine hava giriyor. yüzey aktif maddeler bu hava ceplerinin çevresine dizilip balonların ince duvarını ayakta tutuyor. saçta çok fazla sebum, saç kremi kalıntısı, şekillendirici, kuru şampuan veya başka yağlı madde varsa yüzey aktif moleküllerin önemli bölümü hava balonları yerine bunlarla uğraşıyor.
yağ aynı zamanda köpük duvarlarına girip onları kararsızlaştırabiliyor. yağlı bir tavada deterjanın ilk anda kabaran baloncuklarının hemen sönmesine benzer biçimde, şampuan köpüğü de oluşamadan patlıyor. saçın üzerinde temizlik gerçekleşirken gözümüzün beklediği beyaz köpük dağı yalnızca ortaya çıkmıyor.
ilk yıkama durulandığında saç derisindeki yağın ve ürün birikiminin büyük bölümü uzaklaşmış oluyor. ikinci kez sürülen şampuanın karşısında daha az yağ damlacığı bulunduğundan yüzey aktif maddeler hava-su sınırına daha rahat yerleşiyor. saç zaten tamamen ıslanmış olduğu için ürün daha kolay yayılıyor ve aynı miktardaki şampuan çok daha hacimli bir köpük çıkarabiliyor.
buradaki tuzak, köpük miktarını temizlik ölçer sanmak.
bilimsel incelemeler şampuanın köpürme gücünün temel temizleme işini belirlemediğini, bol köpüğün daha çok kullanıcıda “iyi temizlendi” hissi yarattığını gösteriyor. az köpüren bir şampuan da yağı başarıyla uzaklaştırabilir. formülündeki yüzey aktif madde türü, köpük artırıcılar, bakım yağları ve kıvam vericiler değiştikçe iki şampuan aynı saçta bambaşka miktarlarda köpürebilir.
ilk turda az köpük çıkması da saçın korkunç derecede pis olduğunu göstermez. saç derisinin ürettiği normal sebum bile köpüğü bastırabilir. yıkamalar arasında geçen süre, saçın uzunluğu, kullanılan bakım ve şekillendirme ürünleri, şampuanın miktarı ve saçın ne kadar iyi ıslatıldığı sonucu değiştirir.
iki kez şampuanlamak bu nedenle herkes için zorunlu bir temizlik kuralı değil. birkaç gündür yıkanmamış yağlı saçta, yoğun şekillendirici veya kuru şampuan kullanıldıktan sonra ikinci küçük uygulama kalan birikimi uzaklaştırabilir. sık yıkanan, kuru, kıvırcık, boyalı veya hassas saç derisinde ise her duşta ikinci tura çıkmak gereksiz kuruluk ve tahrişe yol açabilir. yüzey aktif maddeler istemediğimiz yağı alırken saç derisinin koruyucu lipitleri arasında kusursuz bir ayrım yapmıyor.
ikinci yıkamadaki köpük, o anda temizliğin iki kat arttığını anlatmaktan çok ilk turda ne kadar yağ bulunduğunu geriye dönük olarak gösteriyor. şişenin arkasındaki “durulayın ve tekrarlayın” cümlesini her duşta emir kabul ederseniz, bir süre sonra kanalizasyona yalnız köpüğü değil saç derisinin tutmaya çalıştığı koruyucu yağları da gönderebilirsiniz.
kaynaklar:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/pmc3002407/
https://doi.org/10.1002/macp.202200420