Persepolis'in Yazar-Çizeri Marjane Satrapi Neden Kıymetli Bir Sanatçıydı?
Öncelikle, kimdir bu Mercan abla?
56 yaşında paris'te, kocası mattias ripa'dan bir yıl kadar sonra vefat etmiş iranlı çizgi roman ve sanatçısı. animasyon filmine uyarlanan persepolis adlı ödüllü dünyaca ünlü çizgi romanın yazarı ve çizeri.
çocukluğu islam devriminden önce tahranda geçmiş. devrimden sonra eğitim için viyana'ya gönderilmiş. persepolis satrapi' nin çocukluğundan başlayarak islam devrimi öncesi ve sonrası iran'ına onun gözünden bir bakış sunan otobiyografik bir eserdir. satrapi pek çok çocuk kitabının da yazarıdır.
Ardından akla gelenler
çoğumuz gibi, benim için de satrapi'nin adı geçtiğinde ilk olarak aklıma elbette persepolis gelir. ama aslında sadece bir çizgi roman yazarı değildi o. iran devrimi'ni, sürgünlüğü, kadınların yaşamını, şahsi ve toplumsal acıları, içinde bulunduğu toplumsal kırılmaları, baskıyı ve aidiyet meselesini, dünyaya kendi "özgün" diliyle aktaran bir anlatıcıydı. özellikle iran'ı batı'nın gözüyle, sözüyle ve klişeleriyle değil, içeriden bir insanın gözünden anlatabilmesi çok kıymetliydi.
çünkü bu acı gerçeklerin dışarı sızdırılması yasaktı ve sızdıranlar cezasız kalmazdı. cesaret ve mücadeleleri ile; yaşatılan o karanlık dünyayı, "beyaz" perdeye ve kağıda aktarmasalardı tam olarak ne yaşanıyor bilemezdik. sanatın, diktatörler ve iktidar sahipleri için neden tehlikeli ve korkutucu olduğunun göstergesidir sözü olan eserler!
memleketindeki gerçeğin acısını; o acıları gizleyen ve göz boyayan "sahte" renklerden arındırıp, hayatın en çıplak ve en sert gerçeklerini siyah-beyaz çizgilerle yüzümüze çarpan çok özel bir ruhtu. tüm bunları anlatırken kurduğu o sansürsüz dil, onun ne kadar sahici bir sanatçı olduğunun da kanıtıdır bana göre.
ve bu acelesinin nedeni aşkına hasretliğinden sanırım. yakınlarının basına verdiği bu "marjane satrapi, kocası ve hayatının aşkı mattias ripa'nın ölümünden biraz fazla bir yıl sonra, kederden öldü." açıklamasına bakarsak; dünya için erken, onun için geç kalınmış bir gidiş bu.
bir veda değil, bir kavuşma...
Son söz
instagram hesabına bakın sadece. ölüm sebebi "kederden öldü" şeklinde açıklandı ama bence kocasının yasına dayanamayıp intihar etti ama o kadar duyarlı, düşünceli bir insan ki intihar diye duyurulmamasını vasiyet etmiş olabilir… kimseye umutsuzluğu, çaresizliği hissettirmek istemez. veya ailesi o şekilde açıklamak istemedi.
depresyonla ilgili çok satan iki kitap yazan koreli bir yazar da yakın zamanda aynı şekilde ölmüştü, çok büyük bir okur ve takipçi kitlesi vardı, kötü etkilenmemeleri için intihar olarak duyurmadılar.