Neden Yıllar Geçse de The Big Lebowski'yi Sevmekten Vazgeçemiyoruz?
kişisel sığınak haline gelen filmler genelde iddiasız olur. puanları ortalama, bazen düşük bile olur. ama bunlar sevenleri için önem teşkil etmez. zaten amaç tanıdık duygulara, ezberlenmiş sahnelere, ne olacağını biliyor olmanın rahatlığına geri dönmektir. yalnız konu the big lebowski'ye gelince işler biraz karışıyor. çünkü en iyi film listelerinde yer alan, puanları her platformda yüksek olan, hali hazırda her yaptıkları iş merakla beklenen yönetmenlerinden elinden çıkmış, oldukça güçlü bir kadroya sahip bir film. kazandığı altın ayı da cabası. tüm bunlar, ister istemez insanları beklentiye sokuyor. bir de künyede komedi filmi etiketini görünce, gülme krizine girecekleri yeri beklemeye başlıyorlar. neticede biz, yani the big lebowski'yi sığınak bellemiş olanlar, sık sık ''bu filmin nesi komik?'' sorusu ile muhatap oluyoruz. derhal meraktan kurtarayım, zaten komik değil. tüm olay atmosferde.
çünkü dude ve walter, ortalama bir insanı stres komasına sokacak olaylar yaşanırken, neredeyse hiçbir şey olmamış gibi davranırlar. hikâye sürekli dağılır, işler sarpa sarar, kötü adamın biri gider diğeri gelir, ama meseleler yine de büyütülmez. küçük bir soruna da büyük bir soruna da aynı umursamazlıkla yaklaşırlar. hatta başarısızlıkla sonuçlanmış bir milyon dolarlık bir rehine krizinin ardından, bowling maçının hangi gün oynanacağı walter'da daha büyük öfke yaratır.
filmdeki rahatlatıcı atmosfer de bu uyumsuzluk ve alakasızlıktan geliyor. dude’ün salaşlığı ve majör depresyondan yedi dakika önce çıkmış tavırları bu atmosferin olmazsa olmazıdır, ama bunun dışında bowling salonu da mühimdir. karakterler ne yaparsa yapsın, başlarına ne gelirse gelsin, sonunda yine aydınlık ve renkli bowling salonuna geri dönerler. ciddi meseleleri de labut sesleri ve quintana gibi numunelik karakterlerin arasında konuşurlar. hikâyedeki gerilim sürekli yükseldiği halde atmosfer ve biçimsel tercihler gerilimi beslemediği için seyircinin konfor alanı da zinhar bozulmaz. ve daha mühimi, bu atmosfer filmin hiçbir anında kaybolmaz. o yüzden bu film, en azından üç kez izlemiş olanlar için, komediden çok bir tür ruh halidir. muhtemelen sevenlerine bile farklı şekillerde sirayet eder. müşterek olarak kesin olan, filme başlamadan önceki ruh halinin yerini aldığıdır.
başı defalarca tuvalete sokulup çıkarıldıktan sonra dude
rezil kepaze bir planla rehine olayının içine ettikten sonra
ağır küfürler ve hakaretler işittikten sonra
bir milyon dolarlık çanta kaybolup olaylar çığrından çıkmaya başladıktan sonra
bu sahne ayrıca güzel. dışarıda öğle güneşi, herkes hayat koşturmacasındayken bizimkiler kafedeler. ferah bir mekan. dinlendirici bir renk paleti. önlerinde kahve. ayak serçe parmağı bulmanın kolaylığı üzerine derin bir sohbetin içindeler.
dude, banyo yaptığı esnada küvete gelincik atılmak suretiyle tehdit edildikten sonra
ortamın aydınlığı ile renk paletinin dinlendirici tonu yine aynı. ayrıca dude bu sahnede walter'a kinayeli şekilde "teşekkür ederim walter, kendimi çok güvende hissetmemi sağladın. bu kendimi sıcak bir yuvada hissetmemi sağladı" der. fakat güzel olan şudur ki, bu sahnedeki atmosfer benim gerçekten de sıcak bir yuvada hissetmemi sağlar.
bu karelerden, sekanslardan, diyaloglardan daha da bulmak mümkün. film baştan sona bunu vaadediyor ve bunu sunuyor zaten.
hayatımda büyük problemler yoksa, zihnim gündelik ve insan olmanın bir getirisi olan meseleler ile meşgulse, zihnimi susturmak için izliyorum. her defasında sadece iki sahnesinde gülüyorum. güldüğüm sahneler bile değişmiyor. yeni bir detay fark etmiyor, fark etmek de istemiyorum. bıraktığım gibi bulmak istiyorum. bir gün bu filmi izlerken üç kere gülersem hayatımda yolunda gitmeyen ne var diye kendimi kontrol etmek zorunda kalırım. filmin kapanış cümleleri, benim filme olan hislerimin karşılığı:
"sizi bilmem ama bu benim içimi rahatlatıyor. onun var olduğunu bilmek güzel."