Nazi Almanyası'nın Moskova'yı Ele Geçirme Planları Nasıl Sona Erdi?
üzerinde çok fazla tartışılan "almanların rusya'ya saldırması gerekli miydi?" sorusu ikinci dünya savaşı için belirleyici bir faktör. her iki hipotezin de kabul edilebileceği düşünülse de ilber ortaylı hocaya göre de adolf hitler'in sovyet rusya'ya saldırısı, nazi almanyasının o gün bulunduğu konjonktürel durumda mantıklıdır. ilgili kısa video
nazilerin savaşı sürdürebilmesinin tek yolu hammadde ve petrole olan ihtiyacıydı. abd tarafından maddi olarak desteklenen sovyet rusya'nın sınırsız insan ve asker kaynağı vardı. (bkz: lend-lease) rusya'ya diz çökertmeden müttefiklere karşı bu total savaşı kazanmanın başka bir yolu yoktu. bu sebeple 1941 yılında almanların moskova saldırısı savaşın en önemli noktalarından biridir. almanların moskova saldırısını prusya kökenli en tecrübeli generallerinden biri olan general fedor von bock yapmıştır.
von bock komutasındaki merkez ordu 17 temmuz 1941'de smolensk'e saldırmıştır. sovyet ordusunun başında ise general semyon timoshenko vardır.
feder von bock'ın merkez ordusu sovyetleri ezip geçer. sovyetlerin bu cephede kayıpları 700 binleri geçmiştir. alman ordusu smolensk'i ele geçirir. artık moskova'nın önünde engel kalmamıştır.
30 eylül 1941'de typhoon operasyonu başlatılır. hedef moskova'yı ele geçirmektir. ilk defans hattı aşılır ve moskova'ya giden yollar kesilmeye başlanır. güney şehirlerinden bryansk'ta ele geçirilir. stalin'in elinde moskova'yı savunacak 90 bin asker ve 150 tank kalmıştır. 13 ekim'de alman tankları moskova'ya 140 km kadar yaklaşmıştır. fakat almanların ikmal sorunları yolların olmaması sebebiyle büyük problem yaratmaktadır. bu sebeple almanlar beklemek zorunda kalırlar. bu sırada moskova'ya sibirya birliklerinin de içinde olduğu 11 adet ordu gelir. sibiryalı askerler o anda dünya üzerinde soğukta savaşmaya en dayanıklı ve en teçhizatlı askerlerdir. almanların böyle bir hazırlığı yoktur. bu sırada 1000 rus tankı daha moskova gelmiştir ve moskova'daki asker sayısı 1 milyon'u geçmiştir.
alman ordusu moskova'yı kuşatıp destek gelmesini engellemek istemektedir fakat silah ve benzin ikmali buna engel olmaktadır. bu sebeple merkezden bir saldırı yaparlar, kızıl meydana 35 km kadar yaklaşırlar fakat bu saldırı durdurulur. almanların toparlanmak için vakite ihityaçları vardır ama ne olduğunu anlamadan sibiryadan gelen ordu tarafından kontra bir saldırı yapılır. alman ordusu bu saldırıda çok büyük kayıplar verir. ordu yok olma eşiğine gelmeden merkez ordu komutanı general fedor von bock ordu'yu geri çeker. haberi alan hitler deliye dönmüştür. fedor von bock'ı beceriksiz ilan eder ve görevden alır. yerine general günther von kluge'yi getirir.
sovyet mareşal georgy zhukov almanlar'ın cephede birbirinden uzaklaştığını anlamıştır ve 3 aralıkta tüm tank gücüyle bir karşı saldırı daha yapar. bu saldırı almanları 100 km daha geriye ittirmiştir. bu noktada hitler tüm generallerine ve orduya oldukları yeri ne pahasına olursa olsun savunmaları emrini vermiştir. alman ordusu daha da geri itilemez ve savunma hattında kalmaya karar verir. bundan sonra ise başka generallerin yıldızı parlayacaktır.
savunma hattı oluşturma konusunda bir deha olan hitler'in itfaiyecisi lakaplı general walter model sovyet ilerleyişinin durmasında büyük rol oynamıştır. adolf hitler, walter model için "tuttuğunu koparan biri emirlerini uygulatmasını biliyor , ama onun emrinde asker olmak istemezdim" demitşir. sovyet ilerleyişinin durması hitler'in memnun etsede moskova'yı ele geçirme planları tamamen bitmiştir.
sovyetler bu savaşı halkın azmi, acımasız komutanları ve amerika'nın bitmek tükenmeyen yardımları sayesinde kazanmıştır. savaşta en fazla insan kaybını sovyet rusya yapmıştır. 27 milyona yakın insanını kaybetmiştir. amerikalıların kaybı ise 450 binden daha azdır.