Majezik, Arveles, Apranax: Hangi Ağrı Kesici Daha Güçlü?
evdeki ilaç çekmecesinde bir arveles, bir majezik, bir de apranax duruyor. biri ağrıyı kesmeyince diğerine geçmek, üç farklı yöntemi denemek gibi geliyor.
oysa bu karşılaştırmanın ilk sonucu biraz tatsız: arveles, majezik ve apranax birbirinin rakibi gibi görünse de aslında aynı takımın oyuncuları.
etken maddeleri farklıdır; arveles deksketoprofen, majezik flurbiprofen, apranax ise naproksen sodyum içerir. fakat üçü de nonsteroid antiinflamatuvar ilaç, yani nsaid adı verilen ağrı ve iltihap giderici ilaç ailesine aittir.
bu nedenle birini içip ağrı geçmeyince kısa süre sonra diğerine geçmek, yeni bir mekanizma denemek değildir. çoğu zaman aynı sistemi ikinci kez zorlamak anlamına gelir.
parol ise bu üçlüden farklıdır. etken maddesi parasetamoldür; ağrıyı ve ateşi azaltır fakat arveles, majezik ve apranax gibi güçlü bir antiinflamatuvar değildir.
peki hangisi daha güçlü?
kutuların üzerindeki sayılara bakarak bunu anlamak mümkün değil. arveles 25 mg, majezik 100 mg, apranax fort 550 mg, parol 500 mg olabilir. buradan apranax’ın arveles’ten 22 kat güçlü olduğu sonucu çıkmaz.
miligram, farklı ilaçlar arasında beygir gücü değildir. yalnızca o molekülden tablette ne kadar bulunduğunu gösterir. her molekülün vücutta bağlandığı hedef, etkili olduğu doz, emilme hızı ve vücuttan atılma süresi farklıdır.
arveles bu grubun sprinteri sayılabilir
deksketoprofen içeren ilacın resmî ürün bilgisinde, bazı çalışmalarda ağrı kesici etkinin yaklaşık 30 dakika içinde başladığı ve 4-6 saat sürdüğü belirtiliyor. hızlı etki beklendiğinde tercih edilmesinin sebebi bu. ancak ürün bilgisi arveles’in uzun süreli kullanım için düşünülmediğini de açıkça söylüyor.
hızlı çalışması onu zararsız yapmıyor. aynı hızla nsaid ailesinin mide, bağırsak, böbrek ve kanama risklerini de beraberinde getiriyor.
majezik flurbiprofen içeriyor
flurbiprofen hem ağrı kesici hem de antiinflamatuvar özellik taşıyor. kas-iskelet sistemi ağrıları, yumuşak doku yaralanmaları ve adet sancısı gibi iltihap ve prostaglandinlerin işin içinde olduğu durumlarda kullanılabiliyor.
fakat “majezik başa, arveles dişe gider” şeklindeki kesin ayrımlar bilimsel bir sınıflandırma değil. aynı kişinin bir ağrısında iyi çalışan ilaç, başka bir ağrıda aynı sonucu vermeyebilir. ağrının nerede olduğundan çok nasıl oluştuğu önemlidir.
apranax’ın etken maddesi naproksen sodyumdur
naproksen de aynı nsaid ailesindedir fakat vücutta daha uzun kalan moleküllerden biridir. bu yüzden kısa mesafe koşucusundan çok maratoncuya benzetilebilir. etkisinin uzun sürmesi, daha güçlü veya daha güvenli olduğu anlamına gelmez; yalnızca vücudun ilaca daha uzun süre maruz kalması demektir.
burada apranax ile apranax plus’ı da karıştırmamak gerekiyor. apranax plus, naproksenin yanında kodein de içerir. kutunun üzerindeki “plus” süs olsun diye konulmuş bir kelime değildir; ilacın içeriğini ve risklerini değiştirir.
bu üç ilaç temelde nasıl çalışıyor?
bir doku hasar gördüğünde veya iltihaplandığında vücut prostaglandin adı verilen maddeler üretir. prostaglandinler ağrı sinyalinin sesini yükseltir, ateşe ve şişliğe katkıda bulunur. arveles, majezik ve apranax bu maddelerin üretiminde görev alan siklooksijenaz, kısaca cox enzimlerini baskılar.
ağrı ve şişlik azalır.
fakat prostaglandinlerin tek işi canımızı acıtmak değildir. mide duvarının korunmasına, böbreklere yeterli kan gitmesine ve kanama sisteminin düzenlenmesine de katkıda bulunurlar. nsaid kullanınca ağrıyı azaltan yol ile bazı yan etkileri doğuran yol bu yüzden birbirinden tamamen ayrı değildir.
ilaç ağrının kaynağını bulup yalnızca oraya gitmez. kana karışır ve aynı biyolojik sistemi vücudun farklı yerlerinde etkiler.
arveles, majezik ve apranax’ın birlikte veya peş peşe kullanılmasının tehlikeli olabilmesinin nedeni de budur. farklı marka isimleri taşımaları, etkilerinin üst üste binmesini engellemez. ağrı kesici etki iki katına çıkmayabilir ama mide-bağırsak kanaması, ülser ve böbrek hasarı riski artabilir.
“tok karnına içtim, bir şey olmaz” düşüncesi de tam güvence sağlamaz. yemekle almak mide rahatsızlığını azaltabilir veya emilimi değiştirebilir; ilacın mide-bağırsak kanaması ve böbrek üzerindeki sınıfsal riskini ortadan kaldırmaz. mide koruyucu kullanmak da böbreği, tansiyonu veya kalbi koruyan görünmez bir zırh değildir.
parol'un bu üçlüden ayrıldığı yer burada
parasetamol, nsaid olmadığı için aynı mide ve kanama profilini taşımaz. ateş, baş ağrısı ve iltihabın belirgin olmadığı sıradan ağrılarda yeterli olabilir. fakat onun da başka bir tuzağı var: gereğinden fazla parasetamol karaciğerde ciddi hasara yol açabilir.
bu hata çoğu zaman “bir avuç parol içmekten” değil, aynı etken maddeyi fark etmeden iki ayrı üründen almaktan çıkıyor. grip ve soğuk algınlığı ilaçlarının, sıcak içecek biçimindeki saşelerin veya başka ağrı kesici kombinasyonlarının içinde de parasetamol bulunabiliyor. marka isimleri farklı olduğu için iki farklı ilaç aldığını sanan kişi, aslında aynı maddeyi üst üste alabiliyor.
dolayısıyla kabaca seçim mantığı şöyle kurulabilir
ateş veya iltihabın belirgin olmadığı sıradan ağrılarda parasetamol sınıfı yeterli olabilir.
şişlik, kas-iskelet yaralanması veya adet sancısı gibi prostaglandin ve iltihabın belirgin rol oynadığı ağrılarda, kişi için uygunsa nsaid sınıfı daha etkili olabilir.
hızlı başlayan ve kısa süreli akut ağrılarda deksketoprofenin hızlı başlangıcı avantaj sağlayabilir.
daha uzun süreli etki beklendiğinde naproksenin vücutta daha uzun kalması avantaj olabilir.
flurbiprofen ise özellikle kas-iskelet sistemi ve iltihapla ilişkili ağrılarda kullanılan başka bir nsaid seçeneğidir.
fakat bunlar “diş ağrısına kesin arveles, baş ağrısına kesin majezik” şeklinde bir reçete değildir. diş ağrısını kesmek çürüğü veya enfeksiyonu tedavi etmez. sürekli tekrarlayan baş ağrısını bastırmak nedenini ortadan kaldırmaz. hatta ağrı kesicilerin sık kullanılması, ilaç aşırı kullanım baş ağrısı denilen ayrı bir probleme yol açabilir.
ülser veya mide-bağırsak kanaması geçmişi olanların, böbrek ya da kalp hastalarının, yüksek tansiyonu bulunanların, kan sulandırıcı, kortizon veya bazı antidepresanları kullananların ve hamilelerin nsaid seçimini kendi kendine yapmaması özellikle önemli. susuz kalmış bir vücutta böbrek riski de artabilir.
parol ile nsaid’ler farklı gruplarda olduğu için doktorlar bazı durumlarda bunları birlikte kullanabiliyor. ancak “farklı gruptalar” cümlesi, herkesin istediği dozda ve istediği aralıkla birleştirebileceği anlamına gelmiyor. kullanılan diğer ilaçlar, hastalıklar ve toplam doz yine hesabın içinde.
bu karşılaştırmanın tek bir şampiyonu yok
arveles hızlı başlamasıyla, apranax daha uzun kalmasıyla, majezik antiinflamatuvar kullanımıyla, parol ise farklı yan etki profiliyle öne çıkıyor. doğru seçim ağrının sebebine ve ilacı kullanacak kişinin sağlık durumuna göre değişiyor.
ilaç kutularının renkleri ve isimleri farklı olabilir. mide, böbrek ve karaciğer ise marka isimlerini okumaz; etken maddeyi ve toplam dozu görür.
kaynaklar:
https://menarini.com.tr/…5-mg-film-kapli-tablet.pdf
https://www.sanovel.com.tr/…miz/urunlerimiz/majezik
https://www.medicines.org.uk/emc/product/327/smpc
https://www.abdiibrahim.com.tr/…ax/apranax-fort.pdf
https://www.atabay.com/…blet-30-tablet-blister-2-2/
https://www.nhs.uk/medicines/nsaids/