bana sorarsanız, burası bi finans mecrasından ziyade; dünyanın en acımasız, en kuralsız psikoloji labaratuvarı.

hiç haz etmem o "abi x coin uçacakmış, arabayı satıp girelim" diyen tayfadan. çünkü burdaki olay teknik analizden çok, insan zaaflarının (açgözlülük ve korku) algoritmaya dökülmüş hali gibime geliyo.

sanki herkes kolay yoldan zengin olacakmış gibi bi illüzyon var. girmeden önce şu 5 acımasız kuralı prefrontal korteksinize kazımanızın şart olduğunu düşünüyorum:

1. fomo (fear of missing out) sendromu

bi coin %500 artmışsa ve bunu mahalledeki berber bile konuşuyosa; o trene binilmez, o trenin altında kalınır. (bkz: dumb money). o zirve, "balinaların" (smart money) size malı kitleyip çıkış yaptığı noktadır. tepeden girmek, termodinamik yasaları gereği kendi cebinizdeki enerjiyi (parayı) başkasına transfer etmektir.

2. "not your keys, not your coins" anayasası

paranızı borsada (binance vs.) tutuyosanız, o para teknik olarak sizin değildir. sadece ekranda yazan bi veritabanı rakamıdır. borsa hacklenir veya batarsa (bkz: ftx) bi bardak soğuk su içersiniz. uzun vade tutacağınız malı donanım cüzdanına (cold wallet) çekeceksiniz.

3. batık maliyet yanılgısı (sunk cost fallacy)

"çok düştü buradan satılmaz, elbet çıkar" diyerek çöp olmuş projeyle duygusal bağ kurmak... zararı kesmeyi (stop-loss) bilmeyen adamın bu piyasada donuna kadar alırlar. piyasayla inatlaşmayı, grafiklere küsmeyi falan aşırı alakasız buluyorum. zarar kesmek hayat kurtarır.

4. meme coin şizofrenisi

üzerinde sevimli bi köpek resmi var diye veya elon musk uyduruk bi tweet attı diye bi projeye para gömmek, yatırım değil saf "kumar"dır. projenin bi "use-case"i (kullanım alanı veya teknolojik çözümü) yoksa, matematiksel olarak değeri er ya da geç sıfıra yakınsamaya mahkumdur.

5. sadece "yanabilecek" ektra parayla girmek

kredi çekip, borç alıp, kiranı falan kriptoya basmak; finansal darwinizm'in en hızlı elenme (yok olma) yöntemidir. sadece "kaybettiğinde gece uykunu kaçırmayacak" o minik bütçeyle işlem yapılmalı.

sözün özü; beyninizin o ilkel korku/ödül merkezini (amigdala) kapatıp sadece mantıkla işlem yapamıyosanız, hiç bulaşmayın derim.

(bkz: finansal okuryazarlık)