Kleopatra'yı Kafanızda Bir Yere Oturtmanızı Sağlayacak Özet Niteliğinde Bilgiler
love you ismail abi siparişi üzerine, ekşi şeyler dedikodu(!) timi iftiharla sunar: kleopatra dosyasını açıyoruz, dobarlanın.
büyük iskender mö 323'te öldükten sonra, generalleri ya da literatürdeki isimleri ile diadokhoi fethettikleri bölgeleri paylaştılar biliyorsunuz. mısır yönetimine yunanca konuşan, makedon kökenli ptolemaioslar geçti.
takvimler mö 69'u gösterdiğinde içlerinden biri çıkıyor; kleopatra. yedinci. evet, seri üretim gibi; ailede isim kıtlığı var çünkü.
babası ptolemaios xii auletes. lakabı “auletes” yani “flütçü”. devlet yönetimi bir yana, müzikle meşgul. ağam oturmuş kendine eğleniir. bir yandan da millete borç takıp tahtı koruma çabasında. borç kimden? roma'dan. roma kim? o dönem akdeniz'in kredi kartı şirketi. paranın satın alabildiği her şey için romecard.
kleopatra tahta çıktığında 18 yaşında. yanına da eş olarak küçük kardeşini, ptolemaios xiii theos philopator'ü veriyorlar. -ben de terminator gibi bir şey bekliyordum ama bu hikayedeki asıl prenses bu philopator.- yok, yanlış okumadınız, kardeşini. ptolemaioslar aile içi evliliği bir gelenek haline getirmiş. taht bölünmesin diye kan bağına fazla güvenmişler. inanılmaz bir romantizm. targaryenler ayağa kalkın, büyüğünüz geldi.
kleo, hanedanın çoğu yunanca konuşurken mısır dilini de öğreniyor. antik kaynaklar en az birkaç dili akıcı konuştuğunu yazar. diplomasi onun için sadece göz süzmekten ibaret değil; adamların lehçesini bile taklit edebiliyor. daha da önemli bir şey yapıyor sonra, kendini mısır tanrıçası isis ile özdeşleştiriyor. yani sadece dili değil, dinini de halkla paralel hale getiriyor. rölyeflerde hep, isis gibi tasvir ettiriyor kendisini. bu var ya, antik dünyada influencer olmak gibi bir şey, hatta daha etkili.
sonra rome dizisine bağlanıyoruz. şaka şaka. roma'da iç savaş çıkıyor o sırada. julius caesar pompeius'u kovalarken yolu mısır'a düşüyor. pompeius zaten mısır kıyısında öldürülmüş; ptolemaios xiii, “roma'ya jest yapalım” diye adamı katlettirmiş. lakiiin bu olay caesar'ın hoşuna gitmiyor. herifçioğlunda savaş kültürü var ve henüz dikratörlükle gri hücrelerini öldürmemiş, görgülü filan o sırada.
kleo da o ara, kardeşiyle girdiği taht kavgası yüzünden sürgünde. caesar'ın geldiğini duyunca onunla görüşmek istiyor. evet mikrofonumuzu, antik çağın ali eyüboğlu'su plutarkhos'a çeviriyoruz.
p: efenim halıya sarıp da saraya soktular kraliçeyi. aha böyle girdi içeri. ulu caesar kraliçeden çok etkilendi efenim. sadece estetik yönden değil; zekâdan, politik hesap yeteneğinden. caesar resmen çatal uçlu bir okla vuruldu efenim.
(plutarkhos neden kafamda iplikçi nedim gibi konuşuyor bilmiyorum)
mö 47'de bir kleo ve caesar'ın bir veletleri oluyor: caesarion (resmi adı ptolemaios xv). kleo, tabii ki çocuğu caesar'ın varisi gibi konumlandırmaya çalışıyor. roma'da bazıları bundan dolayı dehşete düşüyor. daha büyük dehşet ise caesar vasiyetinde, oğlunu, kendi bebesini ya, resmi mirasçı yapmıyor; yetmezmiş gibi roma vatandaşlığı da vermiyor.
kleo ve caesar arkasındaki muhtemel diyalog
ilahi adalet tecelli ediyor ama. caesar'ı buddyleri öldürüyor.
diktatör öldükten sonra, marcus antonius doğu eyaletlerini düzene sokmaya çalışıyor. brutus ve cassius'u yenmiş, sıra para toplamaya gelmiş. ordu pahalı bir hobi tabii. kleopatra'yı çağırıyor. gerekçe resmi. caesar'ın katillerine yardım ettin mi etmedin mi, bi anlat bakalım hatun, demek istiyor zaar.
ali'nin pardon plutarkhos'un anlattığına göre kleo'nun gemisi altın işlemeli, yelkenler mor, kürekler gümüş. kendisi afrodit gibi tasvir edilmiş. etrafında tütsüler, müzik, kostümlü hizmetkârlar. antonius da topu suya kaçmış bebe gibi kıyıda bekliyor.
neyse bunlar birbirlerine vuruluyor, çocukları oluyor: alexander helios, kleopatra , ptolemaios philadelphus. anto, doğu eyaletlerini onlara paylaştırıyor. roma'da bu tablo hiç hoş karşılanmıyor. özellikle octavianus (bunu bilyorsunuz ilk imparator oluyor bu) tarafından. octavianus propaganda makinesini çalıştırıyor, “antonius bir doğu kraliçesinin etkisine girdi, roma değerleri tehlikede.” herif o kadar akıllı ki, romalı bir generali değil, foreign queen kleo'yu şeytanlaştırıyor halkın gözünde.
sene oluyor mö 31. actium deniz savaşı başlıyor roma ve mısır arasında. antonius ve kleo'nun donanması yeniliyor. kaçıyorlar. ertesi yıl octavianus iskenderiye'ye giriyor.
antik kaynaklar kleopatra'nın mö 30'da, octavianus şehre geldiğinde intihar ettiğini yazar. en popüler versiyon da bir kobra (aspis) tarafından ısırılması. plutarkhos bunu aktarır ama kesin konuşmaz. zehirli merhemle intihar da ihtimallerden biri ama. net olan şu, octavianus hatunu roma'da zafer alayında sergilemek istiyordu. o ise o sahneye çıkmamayı seçti. kontrolü son anda da bırakmadı.
güzelliği hususunda antik yazarlar kararsız. plutarkhos, yüz hatlarının tek başına çarpıcı olmadığını ama sesinin ve sohbetinin büyüleyici olduğunu söyler. sikkelerdeki portreleri bugünün estetik filtrelerine pek uymuyor. ama zekâ, dil bilgisi, politik manevra konularında kadın üstat.
bir kadın hükümdar, roma iç savaşlarının tam ortasında, imparatorluk öncesi dünyanın en güçlü erkekleriyle aynı masaya oturuyor, ittifak kuruyor, çocuklarını taht denklemine yerleştirmeye çalışıyor, yeniliyor ama teslim olup dekor olmuyor. muhteşem zeki, etkili ve stratejik bir hükümdar bu kadın. tek hatası roma iç savaşında yanlış ata oynamak oluyor.