Glen Hansard'ı Dünyaca Üne Kavuşturan Sımsıcak Bir Müzik Filmi: Once
irlandalı film yapımcısı ve müzisyen john carney'nin, müzikalleri ne kadar sevdiğinin farkına varıp bu tarzı ele almaya karar vermesiyle başlamış once'in yapımı süreci. nasıl bir müzikalin yapılacağı açmazlardan bir tanesiymiş, zira john carney 1950'lerin klasik stilinin biraz fazla kaçacağının ve ekranlarda kendine yer edinmesinin güç olduğunun farkındaymış. böylece, carney gözüpek bir şekilde müzikal konseptini 21. yüzyıl için modernize etmeye karar vermiş. basit fakat pekala etkileyici eseri once ile carney postmodernliği de yakalayabilmiş; klasik müzikal klişelerinden çok çok uzak durmayı başararak taptaze ancak tartışmasız aynı kumaştan çıkma bir ürün imal edebilmiş.
rockçı glen hansard, kaybettiği aşkı için kalbinde bir kuvvetli bir hüzün taşıyan; ve güçlü ezgilerini dublin'in sokaklarında pazarlayan/paylaşan bir müzisyenini canlandırıyor. günün birinde, filmin kahramanı bir çek göçmeni kadınla rastlaşır (bu arada bu karakter marketa irglova -glen hansard'ın gerçek hayattaki iş ortağı- tarafından insanın içine ferahlık getiren bir performans ile portre ediliyor). göçmen kız söz yazarı/sokak şarkıcısıyla arkadaşlık kurar, ve beklenmedik bir şekilde piyano ile oldukça yüksek nitelikli performans gösterir. ikili, bir taraftan sıcaklığını çoktan kaybetmiş romantik hayatlarını yeniden ateşlemeye birbirlerini sevketmekte, diğer taraftan filmin kahramanı tarafından bir hafta içinde londra'da plak şirketlerine pazarlanacak olan ezgiler üzerinde işbirliği yapmaktadırlar.
once, geleneksel müzikal formatından, oyunculara birden şarkı söylemeye başlamaları için akla yatkın sebepler icat ederek geleneksel müzikallerin genel görüntüsünden içtinap ediyor. sonuç olarak filmin kahramanları bir albüm hazırlıyorlar, ve filmin müziği de, güfte defteri de, ve eserin tümden belkemiği bu albümü oluşturan ezgiler... glen hansard'ın ustalık dolu besteciliği samimi bir heyecan yüklüyor, öte yandan irglova'nın inişli çıkışlı vokalleriyle katkısı hansard'ın malzemesine ruh kazandırıyor, güç veriyor.
Glen Hansard, Marketa Irglova - Falling Slowly
ikilinin gerçek hayattaki ilişkilerinin doğası hakkında kesin bir hükümde bulunmak güç, ancak şu kadarı bir gerçek ki glen ve marketa gerçek hayatta arkadaşlar ve once'ın yapım sürecinde bir albüme yetecek kadar şarkı bestelediler, neredeyse tamamı bu film için kullanılan. carney bu paralellikleri kullanıyor, kimi zaman belgesel tadındaki çekim tarzıyla, ve sonuçta bu özgünlükte bir film ortaya çıkartıyor... once sayısız realist dokunuşun aşılandığı bir eser; ancak deneyimli sanatçıların samimi performanslarıyla yaratılması mümkün olan türden... o gerçekçilik ki, konservelenmiş stüdyo çalışmalarında, ya da abartılı miktarda şarkı söylemeye odaklanmış eski müzikal örneklerinde bulmanın pek mümkün olmadığı...
önce türünün standardlaşmış kusuru olan tahmin edilebilirlik probleminden ustaca kaçınabilmiş. nitekim bestecilik müzik dünyasının içinde olamayan insanlar için (en azından benim için) tam bir muamma... buna ek olarak, tüm sürecin özündeki enteresanlık filmi daha bir sürükleyici kılıyor; mesela bir şahsın kişisel müzik notlarının bir ortaklığın alın terine dönüşmesini görmek gerçekten son derece ilgi çekiciydi, gösterişli bir viyana usulü pastanın katmanlarının yavaş yavaş üst üste konmasını, sonucu hayal ederek temasa ederken alınan keyif gibi. ayrıca az ve öz tutulmuş bir haftalık hararetli kayıt süreci de doğal ve cazip bir hikaye akışına katkı sağlıyor.
'When Your Mind's Made Up' - Glen Hansard & Markéta Irglová
ancak şunu da belirtmek gerekir ki, diğer müzikallerde olduğu gibi, once'tan tam bir keyif alabilmek için bir miktar itikada ihtiyaç duyulacak; tüm ezgilerin ve hikayenin tümünün yüklediği aşırı duygusallığın gerisinde de bir hikayenin var olduğuna inanıp onu bulabilmeye... her halükarda, önce, richard rodgers ve oscar hammerstein müzikallerindeki bayağılıktan fersah fersah uzakta.
carney ve ekibinin, günün kinik sinema dünyasında yer bulması mümkün gözükmeyen bir türü yeniden ele almakla takdire şayan bir iş yaptıkları tartışma götürmez. önce mükemmele yakın bir "yapımcık", ve basit hikayelerin blockbuster çağında dahi en çok satan hikaye olabileceğinin bir ispatı...