Ejderha Mızrağı (Dragonlance) Kitap Serisi Okuma Rehberi
1. türkçe çevirisi mevcut olan kitaplar, üst başlıklarıyla beraber
dragonlance... ejderha mızrağı. ortaokul yıllarında tanıştığım ve bir daha kopamadığım fantastik evren. her ne kadar bazı türkçe kitapları bulmak artık pek kolay olmasa da ben türkçeye çevrilmiş kitapların bir listesini paylaşayım
ejderhamızrağı destanı:
1. güz alacakaranlığı ejderhaları (margaret weis, tracy hickman)
2. kış gecesi ejderhaları (margaret weis, tracy hickman)
3. ilkbahar şafağı ejderhaları (margaret weis, tracy hickman)
efsaneler:
4. ikizlerin zamanı (margaret weis, tracy hickman)
5. ikizlerin savaşı (margaret weis, tracy hickman)
6. ikizlerin sınavı (margaret weis, tracy hickman)
ikinci nesil-yaz alevi:
7. ikinci nesil (margaret weis, tracy hickman)
8. yaz alevi ejderhaları (margaret weis, tracy hickman)
ruhlar savaşı:
9. batan güneşin ejderhaları (margaret weis, tracy hickman)
10. kayıp yıldızın ejderhaları (margaret weis, tracy hickman)
11. yitik ayın ejderhaları (margaret weis, tracy hickman)
karanlık havari:
12. amber ve küller (margaret weis)
13. amber ve demir (margaret weis)
14. amber ve kan (margaret weis)
kayıp tarihçeler:
15. cüce derinlikleri ejderhaları (margaret weis, tracy hickman)
16. yüceefendi gökleri ejderhaları (margaret weis, tracy hickman)
17. kum saati büyücüsü ejderhaları (margaret weis, tracy hickman)
raistlin tarihçeleri:
18. ruhdöveni (margaret weis)
19. silah kardeşliği (margaret weis, don perrin)
yeni çağın ejderhaları:
20. yeni bir çağın doğuşu (jean rabe)
21. kasırganını günü (jean rabe)
22. kargaşanın arifesi (jean rabe)
dhamon efsanesi:
23. düşüş (jean rabe)
24. ihanet (jean rabe)
25. kurtuluş (jean rabe)
kaos savaşları:
26. sonuncu şef (douglas niles)
27. gece göğünün gözyaşları (linda p. baker, nancy varian berberick)
28. kukla kral (douglas niles)
29. kan denizi yağmacıları (richard a. knaak)
30. boşver dağı kuşatması (fergus ryan)
kayıp efsaneler:
31. vinas solamnus (j. robert king)
32. fistandantilus, yeniden doğuş (douglas niles)
tanışmalar:
33. eş ruhlar (mark anthony, ellen porath)
34. yol tutkusu (mary kirchoff, steve winter)
35. kara yürek (tina daniell)
36. yemin ve ölçü (michael williams)
başlangıçlar:
37. karanlık ve ışık (paul b. thompson, tonya r. carter)
38. kenderyurdu (mary kirchoff)
39. majere kardeşler (kevin stein)
kang'ın alayı:
40. kıyamet tugayı (margaret weis, don perrin)
41. ejderan kuralları (margaret weis, don perrin)
kesişen yollar:
42. sır halkası (mary h. herbert)
43. hırsızlar loncası (jeff crook)
44. ejderhanın blöfü (mary h. herbert)
45. ejderha adaları (stephen d. sullivan)
46. hiçbiryer'in ortasında (paul b. thompson)
hahramanlar:
47. huma destanı (richard a. knaak)
klasikler:
48. kara dalamar (nancy varian berberick)
buzduvar:
49. haberci (douglas niles)
50. altın küre (douglas niles)
51. kışyurdu (douglas niles)
elf ulusları:
52. ilkdoğan (tonya c. cook, paul b. thompson)
53. soykıyımı savaşları (douglas niles)
ejderhamızrağı destanı gençlik dizisi:
54. bir ejderha söylentisi (margaret weis, tracy hickman)
ejderhamızrağı-ravenloft geçiş - lord soth'un dehşeti:
55. kara gül şövalyesi (james lowder)
56. kara gül'ün hayaleti (james lowder, voronica whitney robinson)
2. okuma rehberi ve tavsiye edilen okuma sırası
not: bu yazı beklediğimden de uzun oldu. "bana serilerden bahsetme doğrudan okuma sırası nedir onu söyle" diyorsanız doğrudan son bölüme geçebilirsiniz.
okuma sırasına gelmeden önce şunu belirteyim; ejderhamızrağı için kitap yazmış çok sayıda yazar vardır. tsr firması dungeons & dragons bünyesinde ejderhamızrağı evrenini tasarlayan ve geliştiren bir ekibe sahipti. yazar sayısı da proje ilerledikçe buna paralel olarak arttı. ejderhamızrağı evreninin yaratılması ve geliştirilmesi sürecine başka bir entryde değineceğim bu sebeple o kısımlara girmiyorum.
arka planda bir tasarım ekibi ve çok sayıda yazar olduğu için de (maalesef ki) tüm kitaplar aynı çizgide gitmiyor. bu noktada da önemli iki tabirden bahsetmek gerekiyor; kanon ve ana, ikincil, yan seri kavramı.
kanon (inglizce: canon) bu tür serilerde bir kitabın hikaye kurgusu ve işlediği olaylar ile ana hikaye akışına uyumlu olup olmadığını belirtiyor. ejderhamızrağı'nda tüm kitaplar kanondur deniyor ve ana seri ile uyumsuz hikayelere kender hikayesi deniyor. ana yazarlarımız margaret weis ve tracy hickmanın yazdığı ana hikaye baz alınıyor ve bu hikayeye paralel giden kitaplar kanon, bu ana hikaye ile alakasız ilerleyip bazı noktalarda çakışan kitaplar ise kender hikayesi olarak tabir ediliyor. bir olay, hem kanon olan bir kitapta hem de kanon olmayan bir kitapta anlatıldıysa kanon kitaptaki hikayeyi esas kabul ediyoruz. serilerin ve kitapların aynı zamanda kanon olma durumunu da belirtiyor olacağım. ben bu ayrımı yaparken kanon/kanon değil diyeceğim ama yukarıda da belirttiğim gibi tsr/wotc'a göre tüm kirtaplar kanon.
ana, ikincil ve yan seriler ise mevcut seri ya da kitabı hikaye akışındaki yerini gösteriyor. ana seri, ejderhamızrağı ana hikaye akışındaki kitaplar. ana seri kitapların yazarları her zaman margaret weis ve tracy hickman'dır. ikincil serideki kitaplar ana hikaye akışını devam ettiren ancak yazarı weis & hickman ikilisi olmayan yazarların ya da weis & hickman kaleminden çıkan ancak ana hikaye akışından öte bir karakter ya da olaya odaklı kitaplar. ikincil seriler de genelde kanon olur. yan seriler ise bir karakter, ırk, oluşum ya da olay üzerine yazılan ve ana hikayeyi destekleyen seriler. burada kanon/kanon değil kavramı ön plana çıkıyor artık. serinin hangi kategoriye girdiği bilgisine de yer vereceğim seri tanıtımlarında.
seriler ile ilgili genel bilgilendirmelere başlayalım
* ejderhamızrağı destanı - efsaneler: [kanon, ana seri] bu 6 kitap ana serimiz. bu 6 kitabı bu sırayla okuyarak seriye giriş yapıyoruz. eğer size bazı kitapları bu serilere paralel olarak ya da ejderhamızrağı destanı ile efsaneler arasında okumanızı söyleyen olursa dinlemeyiniz. mesela kayıp tarihçeler kronolojik olarak ejderhamızrağı destanına paralel gitmesine ve aradaki boşlukları doldurmasına rağmen efsaneler üçlemesine pek çok referans barındırmaktadır. hatta ruhlar savaşı serisine de göndermelere sahiptir kayıp tarihçeler. spoiler yememek ve kitaplardan azami keyif alabilmek için bu 6 kitabı okumadan diğer kitaplara geçmeyin.
* ikinci nesil - yaz alevi ejderhaları: [kanon, ana seri] efsanelerden sonra okunacak kitaplar. burada hikayeyi yavaş yavaş esas kahramanlarımızın çocuklarına devrediyoruz. yaz alevi üçleme olarak planlanmış ancak tsr firmasının içinde bulunduğu kriz sebebiyle tek kitaba indirgenmiştir. eğer ejderhamızrağını sevdiyseniz, beşinci çağ romanlarına doğru okumaya devam edecekseniz bu kitapları kesinlikle atlamayın.
* ruhlar savaşı: [kanon, ana seri] ölümlüler çağının başlangıcı olan weis & hickman serisi. bu çağ atmosfer ve hikaye örgüsü olarak biraz farklı dolaysıyla da sevini olduğu kadar sevmeyeni de var. yaz alevi ejderhalarından sonra ya da beşici çağa ait ikincil seriye girecekseniz yeni çağın ejderhaları ve dhamon efsanesinden sonra okuyabilirsiniz.
* karanlık havari: [kanon, ana seri] ruhlar savaşından sonra okunabilecek seri. ruhlar savaşındaki bir karakteri (mina) baş role koyarak hikayeyi ve evreni gene farklı bir noktaya götüren seri. ruhlar savaşı hikaye olarak kyrnn'in çok geniş bir kesimine yayılan olayları anlatırken bu karakter odaklı bir seri. tabi nihai olaylardan tüm evren etkileniyor orası ayrı.
* kayıp tarihçeler: [kanon, ana seri] ben ruhlar savaşından sonra okunmasını tavsiye ediyorum ama o kadar bekleyemem diyorsanız efsanelerden sonra okuyun en azından. bu seri ejderhamızrağı destanındaki boşlukları doldursa da ilk üçlemeden 22 yıl sonra yazıldı. haliyle de efsaneler serisi için pek çok spoiler ve ruhlar savaşı üçlemesine bazı göndermeler içeriyor. pek çok okur bu seriyi ejderhamızrağı destanına paralel ya da o üçlemeden hemen sonra okunmasını tavsiye ediyor ancak bu çok yanlış bir seçim. dediğim gibi pek çok spoiler ve göndeme var. ayrıca yazarlar ilk üçlemeyi yazarlarken hikaye kağıt üzerindeki bir projeyken kayıp tarihçeler yazılmaya başlandığında ejderhamızrağı evreni çok gelişmiş ve ilerlemiş, yazarlar ise bu evrenle bütünleşmişti. dolayısıyla hikaye tonunuda ve anlatımında destan ile aralarında ciddi farklar var.
* raistlin tarihçeleri: [kanon, ikincil seri] efsanelerden sonra okuyabileceğiniz bu ikileme rasitlin ve caramon odaklı. ikilinin doğumundan başlayarak gençlikleri ve yol arkadaşları kyrnn üzerindeki kötülüğü araştırmak için ayrıldıklarında yaşadıklarını ve tabii ki rasitlin'in sınavını anlatıyor. ikincil seri olma sebebi de bu; ana hikaye kurgusuna dahil olmasa da ana karaterlerden ikisine ve ana hikayeyi etkileyen unsurlara odaklanıyor.
* yeni çağın ejderhaları - dhamon efsanesi: [kanon, ikincil seri] tsr firması, yaz alevi ejderhalarından sonra beşinci çağ diye bir dönem başlattı ve bu dönemdeki olaylar üzerine (yeni ejderhaların ortaya çıkışı, yeni büyü arayışı) romanlar yayınladı. bu iki seri de beşinci çağdaki ana seri rolünü üstlendiler. ancak beşinci çağ pek tutmadı ve weis & hickman ikilisinin ruhlar savaşı serisi ile ölümlüler çağı başladı. okumak zorunda mısınız? hayır. güzel mi? bence güzel. yaz alevi ve batan güneşin ejderhaları arasındaki dönemi merak ediyorsanız yaz alevi ejderhalarından sonra okuyabilirsiniz.
* kaos savaşı: [kanon, yan seri] yaz alevi ejderhaları'ıında anlatılan ana hikaye akışının paralelinde geçen olayları anlatan seri. ana hikaye örgüsüne bazı noktalarda temas etse de daha çok odaklandığı karakter ya da ırkın o süreçte başından geçenleri anlatıyor. birbirinde bağımsız kitapların olduğu bir seri bu. yani istediğiniz sırayla okuyabilir ya da ilginizi çeken kitapları okuyup diğerlerini atlayabilirsiniz. kaos savaşını çok sevdiyseniz ya da sevdiğiniz bir karakter ya da ırk üzerine yazılan bir kitap varsa bu seride alıp okuyun. yaz alevi ejderhalarından sonra okunabilir.
* kayıp efsaneler: [kanon/kanon değil, yan seri] bu da bağımsız bir seri, yani iki kitabın birbiri ile hiç bir alakası yok. vinas solamnus kanon bir kitap ve solamnia şövalyelerinin kurucusunun hikayesini, dolayısıyla da şövalyeliğin kuruluşuna sebep olan olayları anlatıyor. benim sevdiğim ve kesinlikle tavsiye ettiğim bir kitap. sturm'u ve solamnia şövalyelerini seviyorsanız bunu atlamayın, efsanelerden sonra okuyun. fistandantilus, yeniden doğuş ise kanon olmayan bir kitap bana göre. hikayesinin ejderamızrağı ana kurgusu ile pek bir alakası yok. bu kitap ejderhamızrağı-unutulmuş diyarlar geçişi için yazılmış ve unutulmuş diyarlar'a ait bir seri olan the lost gods'ın ikinci kitabı, yani finder's bane'in ardıl, tymora's luck'ın öncül kitabı. bu unutulmuş diyarlar serisi türkçeye çevrilmedi ama. yani siz bilirsiniz. fistandantilus'un büyük hayranıyım, o varsa ben de varım diyorsanız efsanelerden sonra okuyabilirsiniz.
* tanışmalar:[kanon?, yan seri] bu da bağımsız bir seri. her kitap 2 ya da 3 mızrak kahramanının tanışması ve gençlik yıllarındaki maceralarını anlatıyor. ana hikaye akışıyla pek bir ilgisi yok ve bazı noktalarda ana seri ile çelişiyor hikayeler dolayısıyla da ne kadar kanon orası biraz soru işareti benim açımdan. sırasıyla tanis&flint, tanis&flint&tasslehoff, kitiara&caramon&raistlin, sturm (diğer karakterleirn romanları çevrilmedi) üzerine. bu serideki 2 roman çevrilmedi. sevdiğiniz karakterlerin kitapları varsa efsanelerden sonra okuyabilirsiniz. okumazsanız da pek bir şey kaybetmesiniz.
* başlangıçlar [kanon değil, yan seri] bu da bağımsız seri. bu seriye kanon değil diyorum. ejderhamızrağı destanının başında bahsedilen ve kahramanlarımızın kyrnn'ı dolaşıp kötülüğün sebebini aradıkları 5 yıllık dönemin bir ksımında ne yaptıklarını anlatıyor. tabi kötülüğü aramalarını anlatmıyor, o 5 yıllık süreçin bir kısmında başından geçenleri ve daha çok karakterlerin kişisel meseleleri üzerine olan şeyleri anlatıyor. bazı kitaplardaki hikayenin ana hikayeyle çelişmesini geçtim, ejderhamızrağı dünyası ile çelişiyor. majere kardeşler nispeten bu seriyi kurtaran kitap. bu seriden de 3 kitap çevrilmedi. efsanelerden sonra okuyabilirsiniz.
* kang'ın alayı: [kanon, yan seri] bu çok güzel bir seri. alın okuyun pişman olmazsınız. mızrak savaşı sonrasında ortada kalan bir ejderan mühendis tugayının kendilerine yeni bir yuva bulmaları ve yeni bir hayat kurmalarını anlatıyor. yaz alevi ejderhalarından sonra okunabilir.
* kesişen yollar: [kanon, yan seri] bir başka bağımsız seri. benim kitapları beğenim ilk kitaptan son kitaba doğru giderek azalmıştı. ilk kitap linsha majere'in (caramom'un torunu) hikayesini anlatıyor. bu hikaye o kadar sevildi ki linsha için bir üçleme yazıldı sonra (ama bu da dilimize çevrilmedi). hırsızlar loncası da palanthas'ın ünlü loncasını konu alan bir roman. diğer romanlar ise daha silik kaıyor bunlara göre. yaz alevi ya da dhamon efsanesinden sonra okuyabilirsiniz.
* kahramanlar: [kanon, yan seri] bu seride tek kitap yayınlandı. alın okuyun bunu güzel kitaptır. efsanelerden sonra okuyabilirsiniz
* klasikler: [kanon, yan seri] burada da tek kitap var. dalamar'ın hikayesi. güzeldir hoştur. efsanelerden sonra okuyabilirsiniz.
* buzduvar:[kanon?, yan seri] bu üçleme bizi afetten öncesine götürüyor. buzduvara giden bir sürgün silvanesti elfinin hikayesi. bu romanları kanon açısından değerlendirmek zor zira ana hikaye örgüsünden çok kyrnn'daki bir bölgeye odaklanan romanlar. efsanelerden sonra okuyabilirsiniz.
* elf ulusları: [kanon, yan seri] güzel bir seri bu ama ne yazık ki son kitabı çevrilmedi. yıldızların sözcüsü'nün (elk karlı yani) oğullarının (sithas & sith-kanan) arasındaki sürtüşmeler ve sonrasındaki olayları anlatıyor seri. bence okumaya değer. efsanelerden sonra okuyabilirsiniz.
* ejderhamızrağı destanı gençlik dizisi: [kanon, ana seri] 2000'lerin başında ejderhamızrağı destanı üçlemesinin daha genç okurlar için düzenlemesine karar verildi. her biri zaten iki kitaptan oluşan 3 kitap ikiye bölünerek 6 kitaplık bir seri yapıldı ve kitaplara da daha şirin isimler verildi. bunun ötesinde bir düzenleme ya da hikaye metninde değişiklik yapılmadı. türkçeye de bu 6 kitaptan sadece ilki çevrildi. okumak isterseniz de güz alacakaranlığı ejderhaları'ndaki birinci kitabı okuyun tamam oldu bitti.
* ejderhamızrağı-ravenloft geçiş - lord soth'un dehşeti: popüler ölüm sövalyemiz bir kaç macera yaşamak için ravenloft'a gider... ejderhamızrağı ve unutulmuş diyarlar romanlarının başarısından sonra ravenloft için de roman yayınlamak isteyen tsr, ravenloft serisinde ikinci roman olarak kara gül sövalyesini yayınladı. kara gül'ün hayaleti ise ilk romandan 8 yıl sonra yayınlandı. bu seri için kanon ya da seri bilgisi vermeyeceğim zira hikaye ejderhamızrağında geçmiyor. ilk kitap güzeldir ama ikincisi beni biraz sıkmıştı. efsanelerden sonra okuyabilirsiniz. tabi ravenloft'tan sislerin vampiri'ni de okumuş olun yoksa ben nereye düştüm dersiniz.
detaylı açıklamalardan sonra okuma sırası verebilirim artık
iki görsel paylaşacağım; ilki yayıncının 2000'lerin başında yayınladığı bir görsel. haliyle bu görselde henüz yayınlanmamış seriler eksik ve görsel dili ingilizce. ikicisi ise benim bu görselden yola çıkarak yaptığım tükçeye çevrilmiş kitapların okuma sırası.