Cannes Film Festivali'ndeki Alkış Sürelerini Nasıl Yorumlamak İcap Eder?
cannes film festivali, uzun süren ayakta alkış gösterileriyle meşhurdur
oyuncuların, yönetmenin ve ekibin onurlandırıldığı dakikalarca süren ayakta alkışlama ritüeli gösterinin bir parçası. alkışların süresi ve coşkusu, hangi filmin bir sonraki "hit" olacağına dair görüşün bir işareti olarak görülür. bu ritüel, ekibin salondaki izleyiciler tarafından takdir edildiğini göstermek amacıyla kasıtlı olarak uzatılır. ama bu alkışları çok da dikkate almamak gerek bazen. mesela 2024’te francis ford coppola'nın megalopolis filmi dünya prömiyerini cannes film festivali'nde yapmıştı. film, ilk gösteriminin ardından 7 dakika aralıksız ayakta alkışlandı. ama film eleştirmenler tarafından olumsuz eleştiriler alıp, gişede de çakılmıştı. herhalde coppola gibi kült bir yönetmeni cannes’da görmek herkesi heyecanlandırmış olacak ki yönetmene saygı duruşunda bulunmak zorunda hissetmişlerdi.
bu alkış ritüelinde film ekibi ve oyuncuları prestij hiyerarşisinin en üstünde yer alır
genelde tanınmış isimlerden oluşan bu grup, diğer izleyiciler tarafından rahatça görülebilecek bir konumda oturur. geri kalan izleyici ise genelde sinema meraklılarından oluşur. filmi beğenmeseler bile saygı gösterme eğilimindedirler ve ön koltuklardan başlayan alkış tufanına otomatik olarak katılma ihtiyacı hissederler. zaten en iyi koltukları satın alabilen kişiler genelde film ekibinin arkadaşları ya da en varlıklı katılımcılar arasında olduğu için diğer izleyicileri ayağa kalkmaya teşvik ederler. diğerleri de topluluğa ayak uydurmak zorunda hisseder kendini. böyle tuhaf bir zincirleme alkış hadisesi oluyor genelde…
alkışın uzunluğu, filmin kalitesine, ekibin prestijine ve seyircide yarattığı duygusal etkiye göre değişiklik gösterir
genellikle 5 ile 15 dakika arasında sürer ve alkışlar hiç kesilmeden devam eder. rekor, arşivlere göre 2006 yapımı pan’s labyrinth filmine ait ve bazı kaynaklarda alkışın 22 dakikayı bulduğu ifade ediliyor. türkiye'den nuri bilge ceylan'ın kuru otlar üstüne filmi de prömiyerinde 9 dakika boyunca alkışlanmış. bazı kaynaklarda 11 dakika yazanlar da var tabii…
ayakta alkışlar filmlere verilen yaygın bir tepki olsa da, uzun süren alkış merasimi garip haller de alabiliyor. örneğin, 2019'da once upon a time in hollywood ekibinin yedi dakika boyunca alkışlanırken sergilediği yüz buruşturmalarına bakın:
festival kameramanı alkış süresi uzadıkça hollywood devlerinin dibine kadar girip, adeta vesikalık fotoğraf çeker gibi ekstrem yakın plan zoomlar yapıyor. leos carax ve adam driver’ın, annette'in beş dakikalık alkışı sırasında kamera kendilerine doğru kayarken işi artık sigara yakmaya kadar götürmelerine de bakabilirsiniz.
yani cannes’da yıllardır filmler kadar alkışlar da yarışır
bir filmin sonunda dakikalarca süren ayakta alkışlar, artık yalnızca bir seyirci coşkusu değil; festival ekonomisinin, eleştiri dünyasının ve sosyal medya dolaşımının parçası haline gelmiştir. hani şu haberlerde görüp “vay be” dediğimiz “on iki dakika alkışlandı” cümlesi, çoğu zaman filmin kendisinin önüne geçiyordu. bu yüzden festival yönetimi bu yıl alkış sürelerini resmi olarak kaydetmedi. bu yalnızca teknik bir değişiklik değil, sinemanın ölçülme biçimine dair küçük ama önemli bir müdahale oldu aslında. çünkü bir filmin etkisini kronometreyle tarif etmeye başladığınız anda, sanat yavaşça performansa dönüşüyor. seyircinin heyecanı, filmin estetik değerinden çok bir spor müsabakasının skoruna benzemeye başlıyor. saçma sapan, fetiş bir saplantıya dönüşüyor.
elbette cannes’ın o meşhur alkış ritüeli tamamen ortadan kalkacak değil. salon yine alkışlayacak, insanlar yine gözyaşları içinde ayağa kalkacak. ama mesele kaç dakika sürdüğü değil, geride ne bıraktığı tabii. belki de bu yıl alınan bu karar, sinemayı yeniden rakamlardan kurtarıp filmlerin karanlık salonda yarattığı gerçek etkiye döndürmenin küçük bir yoludur. tabii, ne kadar seyirci bulacakları da başlı başına bir mesele artık.
bu zamana dek en uzun süre alkış alan filmlerin listesini de buraya koyalım
elvis (2022) - 12 dakika
artist (2012) – 12 dakika
bowling for columbine (2002) – 13 dakika
belle (2021) - 14 dakika
the paperboy (2012) – 15 dakika
kefernahum (2018) – 15 dakika
the neon demon (2016) – 17 dakika
fahrenheit 9/11 (2004) – 20 dakika
pan’s labyrinth (2006) – 22 dakika