Buzdolabının Yanlarının Isınması Arıza Anlamına mı Geliyor?
buzdolabının yanlarının ısınması, “buzdolabının yanları neden ısınır, bu durum arıza belirtisi midir?” diye insanı telaşlandırsa da çoğu modelde cihazın bozulduğunu değil, çalıştığını gösteren normal bir durumdur.
yeni buzdolabı kurulmuştur; birkaç saat sonra yanına dokununca elinizi çekecek kadar sıcak geldiğini fark edersiniz. ilk düşünce genellikle motorun zorlandığı veya içeride bir kablonun yandığıdır. dolabın içi istenen sıcaklığa iniyor, ekranda hata görünmüyor, yanık kokusu gelmiyor ve yüzey kompresör çalışırken ısınıp dinlenme döneminde serinliyorsa ortada büyük ihtimalle arıza yoktur. elinizin altında hissettiğiniz şey, içeriden çıkarılan ısıdır.
buzdolabı soğuk üreten bir kutudan çok, ısıyı bir yerden başka yere taşıyan küçük bir ısı pompası gibi çalışır. içerideki evaporatörden geçen soğutucu akışkan yiyeceklerin ve havanın ısısını alır. kompresör bu akışkanı sıkıştırınca basıncıyla birlikte sıcaklığı da yükselir. sıcak akışkan kondensere ulaştığında taşıdığı ısıyı mutfağa bırakır, yeniden sıvılaşır ve aynı turu tekrarlar.
dışarı atılan yalnızca yiyeceklerden çekilen ısı da değildir. kompresörün prizden aldığı elektrik enerjisi de en sonunda ısıya dönüşür. bu nedenle çalışan bir buzdolabının dışarıya verdiği ısı, içinden çektiği ısıdan biraz daha fazladır. içeriyi soğuturken mutfağı çok küçük de olsa ısıtmasının nedeni budur.
eski buzdolaplarının arkasında görünen siyah boru ızgaraları bu işin yapıldığı kondenserlerdi. yeni modellerde mutfağa bakan arka yüzeyi düzleştirmek ve cihazı daha derli toplu hâle getirmek için sıcak borular gövdenin yan duvarlarına veya alt bölüme gizlenebiliyor. yan sac bu durumda tesadüfen ısınan bir kaplama değil, ısının odaya yayıldığı geniş bir yüzey hâline geliyor. yalnızca bir tarafın veya duvar üzerinde şerit gibi belirli bölgelerin daha sıcak olması da boruların izlediği güzergâhtan kaynaklanabilir.
kapı kenarlarıyla iki kapı arasındaki dikey bölümün sıcak olması ise başka bir tasarım ayrıntısıdır. soğuk yüzey, mutfağın sıcak ve nemli havasıyla buluştuğunda üzerinde su damlaları oluşabilir. üreticiler bunu önlemek için kapı contalarının çevresinden sıcak akışkan borusu geçirir veya düşük güçlü bir ısıtıcı kullanır. elinize garip gelen o sıcaklık; contaların çevresinde terleme, küf ve pas oluşmasını engellemeye çalışıyordur.
ısı bazı günler neden çok daha belirginleşir? yeni bağlanan dolap önce rafları, iç duvarları ve içindeki havayı ayarlanan dereceye indirmek zorundadır. uzun elektrik kesintisinin ardından da aynı işi baştan yapar. bazı üreticiler ilk çalışmadaki kesintisiz motor sesinin ve yan duvarlardaki güçlü ısınmanın 48 saate kadar sürebileceğini belirtiyor.
haftalık alışverişten dönüp dolaba oda sıcaklığında altı şişe içecek, karpuz, süt, sebze ve birkaç kilo et yerleştirdiğinizde bunların kaybettiği bütün ısı dışarı taşınacaktır. kahvaltı hazırlanırken kapının uzun süre açık tutulması, evdekilerin ne yiyeceğine karar veremeyip kapağı tekrar tekrar açması, yaz sıcağı, yakınındaki fırının çalışması veya hızlı dondurma modunun seçilmesi de kompresörün çalışma süresini uzatır. dolabın yanlarının o akşam normalden sıcak olması bu yüzden şaşırtıcı değildir.
kararı yalnızca “el yakıyor mu?” deneyiyle vermemek gerekir; herkesin sıcaklık algısı farklıdır. daha güvenilir ölçü dolabın yaptığı iştir. soğutucu bölüm yaklaşık 4 °c, dondurucu da -18 °c civarında kalıyor, yiyecekler gerektiği gibi soğuyor ve kompresör bir süre sonra dinlenebiliyorsa dış yüzeydeki sıcaklık tek başına arıza belirtisi sayılmaz. borunun bulunduğu tarafın diğerinden sıcak olması da tek başına gaz kaçağı kanıtı değildir.
buna karşılık içecekler soğumuyor, dondurma yumuşuyor, dolap ilk birkaç günden sonra da hiç durmadan çalışıyor, sürekli tıklayıp yeniden başlamaya uğraşıyor veya hata kodu veriyorsa ısınma artık başka belirtilerle birlikte değerlendirilmelidir. yanık plastik kokusu, duman, kararan bir bölge, aşırı ısınan fiş ya da priz ve sigortanın atması normal soğutma döngüsünün parçası değildir; cihaz güvenli biçimde enerjisiz bırakılıp yetkili servis çağrılmalıdır.
dolabın kullanım kılavuzunda istenen duvar boşluğunu bırakmak, üstünü ve yanlarını eşyalarla kapatmamak, doğrudan güneşten ve fırından uzak tutmak ısının dağılmasını kolaylaştırır. erişilebilen arka havalandırma bölümleri yalnızca cihazın fişi çekildikten sonra, kılavuzda tarif edildiği şekilde tozdan arındırılmalıdır. her model için aynı boşluk ölçüsünü ezberlemek yerine kendi kılavuzundaki değeri kullanmak daha doğrudur. gövdenin yanına delik açmak veya vida takmak da iyi fikir değildir; sıcak borular görünen sacın hemen arkasında saklanıyor olabilir.
akşam dolaba koyduğunuz oda sıcaklığındaki sütlerin, meyvelerin ve içeceklerin kaybettiği ısı birkaç saat sonra yok olmuş değildir. buzdolabının yanına dokunduğunuzda, aynı ısı mutfağa çıkarken elinize yeniden ulaşır.
kaynaklar:
mit – sıkıştırmalı soğutma sistemi nasıl çalışır?
https://web.mit.edu/…sion_refrigeration_system.html
samsung – buzdolabı yan duvarlarının ısınma nedeni
https://www.samsung.com/…el-the-static-electricity/
lg – buzdolabının dış yüzeyi neden sıcak hissedilir?
https://www.lg.com/…-warm-ct10000021-20153132871539
arçelik – buzdolabının sürekli çalışması ve yan duvarların ısınması
https://www.arcelik.com.tr/…zdolabi-sesli-calisiyor
energy star – buzdolabı yerleşimi, hava dolaşımı ve kapı contaları
https://www.energystar.gov/products/refrigerators
arçelik – buzdolabı sıcaklıkları ve soğutma kontrolü
https://www.arcelik.com.tr/…muyor-ekranli-buzdolabi