son yıllarda sinirbilim ve yapay zekâ araştırmalarında dikkat çekici bir gelişme yaşandı:

araştırmacılar, meyve sineğinin (drosophila) beynindeki yaklaşık 130 bin nöronun ve milyonlarca sinaptik bağlantının haritasını çıkararak bugüne kadarki en ayrıntılı “connectome” çalışmalarından birini gerçekleştirdi. bu çalışma büyük ölçüde elektron mikroskobu verileriyle nöron-nöron bağlantılarının tek tek haritalanmasına dayanıyor.

bu veri sayesinde, araştırma ekipleri, sineğin sinir devrelerini bilgisayar ortamında simüle etmeye çalıştı. ancak bu, “gerçek bir “bilincin veya beynin tam kopyasının bilgisayara aktarılması” anlamına gelmiyor. daha çok, biyolojik sinir ağının davranışı nasıl ürettiğini anlamaya yönelik bir sinir “devresi simülasyonu” olarak işlev görüyor.

her şeye rağmen, bu çalışmaların işaret ettiği can alıcı soru:

“eğer bir canlının sinir bağlantıları yeterince ayrıntılı biçimde haritalanabilirse, davranışın bir kısmı dijital ortamda yeniden üretilebilir mi?”

bugün için cevap kısmen evet, ama çok sınırlı…

bir meyve sineğinin beyni bile yaklaşık 130 bin nöron ve milyonlarca bağlantı içeriyor. insan beyninde ise yaklaşık 86 milyar nöron ve yüzlerce trilyon “sinaps” bulunuyor. ölçek farkı bu araştırmanın ne kadar büyük bir bilimsel meydan okuma olduğunu gösteriyor.

bu nedenle bilim çevrelerinde, bu çalışmalar, “biyolojik zekânın mühendisliğini anlamaya doğru ilk adımlar” olarak değerlendiriliyor.

kaynaklar:
-google research & hhmi janelia research campus – fruit fly brain connectome project
-xu et al., nature, 2024 – complete adult fruit fly brain connectome.