bu yazıda, google'ın yakın tarihteki en büyük başarısını anlatacağım.

biraz geçmişe bakıp düşündüğümüzde, günümüzde ekşi sözlük'te "chatgpt vs gemini" gibi bir başlığın açılıp ilgi görüyor olması ve entry'lerde ikisinin beğenilme oranının yakın olması gibi durumları kastediyorum. gemini'ın ilk çıktığı halinin nasıl olduğunu hatırlayanlar burada neyi kastettiğimi çok net anlayacaktır.

bu işin iki ana ayağı, ürünün kendisi ve pazarlanması. openai yakın zaman öncesine kadar birçok kişinin öngördüğünden çok daha büyük avantaja sahipti bana göre, gelecekte tekele yakın (pazarın %95'ine sahip) olma ihtimali varken google bunu başarılı bir şekilde engelledi.

peki openai neden bu kadar avantajlıydı ve google nasıl oldu da uçurumu kapatmayı başardı?

cümlenin ilk kısmının en büyük nedeni, chatgpt'nin genel kullanıcı kitlesine ilk sunulan llm aracı olması. insanlar bu devrim niteliğindeki teknoloji ile ilk olarak chatgpt sayesinde tanıştı. bu noktada da, bizzat teknolojinin kendisinin markayla özdeşleşme şansı doğdu (kağıt mendil yerine selpak demek ile benzer mantık).

üstelik chatgpt'nin rakipleri hem belli bir süre sonra ancak piyasaya çıkabildi, hem de ilk dönemlerinde chatgpt'nin oldukça gerisindelerdi (gemini'ın ilk halini kullanmış olanlar hatırlayacaktır, neredeyse hiçbir işe yaramıyordu. hatta google'ın tüketiciye böyle bir ürün sunmuş olmasının, şirketin itibarını zedelediği yorumları yapılıyordu). ilgili zaman dilimini göz önüne getirip baktığımızda, sanki openai "bu teknolojiyi icat eden, öncü, lokomotif" ve diğer rakipleri ise yan sanayi, kötü kopyalar gibi görünüyordu.

işte google böyle bir durumdayken (hem kendi ürününe ilk çıktığında başarısız, kalitesiz algısı yapışmış, hem de rakibin ürünü çoktan tüm dünyada bilinip kullanılıyorken) maçı çevirmeyi başardı.

bu kısımda ilk olarak bir uyarıyla başlamak istiyorum, o da "too big to fail" yanılgısına düşmemek

yani "koskoca google gidip de openai gibi yeni yetme şirketle başa çıkamayacak mıydı, zaten arayı kapatıp öne geçeceği belliydi. üzerine analiz yapmaya bile gerek yok" derseniz hata yapmış olursunuz. mesela facebook'u ele alalım, ana şirketlerinin ismini bile "meta" olarak değiştirmişlerdi, metaverse projeleri bir dönem tüm dünyada gündemdeydi ve onlar da öncülük etmek istiyordu. günümüzde bu şirket metaverse projelerine (eğer devam ediyorsa) en baştakinin kaçta kaçı kadar bütçe ayırıyor, projenin ilerleme süreci hangi muammaya sıkışmış halde? bunlardan kaçımızın haberi var?

ana konuya yani google'ın başarısının sebeplerine dönersek

öncelikle çok kötü bir başlangıcın ardından risk alıp projeye tam gaz yüklenmeye devam etmeleri, onlar açısından epey olumlu sonuçlara gebe oldu. google yönetimi, zamanında ellerinde olan (ve tüketiciye sundukları!) işe yaramaz bir gemini, o dönem fersah fersah ötede chatgpt ve llm eğitimi için halihazırda harcanmış olan devasa bütçeleri düşündüğünde, şimdiye kadar yaptıklarını "sunk cost" kabul edip devam etmemeyi seçebilirdi (daha yalın dille, "uğraştıkça durmadan batmaya devam edeceğiz, erkenden kol keselim ve kangren olmasın" düşüncesi).

teknolojilerini hızlı bir şekilde geliştirip rakiplerine yetişmeyi başarmalarının benim düşünceme göre 2 kritik sebebi var. birincisi, google'ın elindeki devasa veri havuzu. uzun yıllardır dünyanın açık ara en büyük arama motorundan başlayarak daha birçok farklı ürün çeşidi sunan ve bunlarda da genellikle verinin transferi, işlenmesi gibi süreçlere aracılık eden bir şirketten bahsediyoruz. yapay zeka eğitiminde de en büyük etkenlerden biri, veri havuzu genişliği ve onu analiz edebilme, öğrenim esnasında kullanımını sağlayabilme yeteneğidir.

bahsettiğim diğer sebep ise openai ekibinin bir yerden sonra yavaşlaması, çıkardığı son modellerin sürekli beklentilerin gerisinde kalması. bu da insanları yavaş yavaş alternatiflere göz atmaya itmiş olabilir ve gemini'ın yükseliş devrine denk gelmesi, google açısından olumlu bir tesadüf gibi görünüyor.

google'ın iyi uyguladığı diğer bir konu da pazarlama. hedef kitleyi iyi analiz ettiler ve uygun tanıtımları geliştirdiler. öncelikle bu llm'leri kullananlar çoğunlukla genç ve orta yaşlı kesimler, bunun anlamı da marka aidiyeti görece daha düşük ve alternatiflere açık bir kitlenin söz konusu olması. bu da yine google'ın işine geldi. onun dışında spesifik bir kullanıcı grubu olan öğrencilere özel 1 yıl ücretsiz pro gibi kampanyalar çıkarması da popülerliğine ciddi katkı sağlamış olmalı - herhalde üniversite kampüsleri, kütüphaneleri bu araçların en yoğun kullanıldığı yerler arasındadır ve google direkt nokta atışı pazarlamayı yaptı.