Almanya'da Güncel Çalışma ve Hayat Koşulları Nasıl?
almanya'da üç buçuk senedir yaşıyorum. açıkçası herkesin deneyimi farklıdır. ırkçı bulabilirsiniz, ırkçı bulmayabilirsiniz, ırkçı bulup bunu takmayabilirsiniz ya da takabilirsiniz. görüşlerim sadece beni bağlar.
ben özellikle almanya'ya gelmek istememiştim, türkiye'den kaçmak istemiştim, bunun nedeni de bedelli askerlikte bile bir ay kışla hizmetinin dayatılmasıydı. geçen hafta dövizli askerlik başvurusunu tamamladım. o da enteresandır ki e-devlet'ten yapılmıyor. muhtemelen yurt dışındakilerin kışlasız muafiyet aldığının bilinmesini istemeyen devlet bu işi sadece konsolosluklardan randevu usulü başvurularla yapıyor.
bu zamana kadar almanya'da mutlu olmasam da açıkçası elimde de çok fazla koz yoktu çünkü türkiye'ye gelip askerlik yapmak istemiyordum. almanya vatandaşlığı üç yıla indirmişti ve ben de c1 almanca alırsam, o süreçte askerlikten de almanya'dan da eş zamanlı kurtulabilirim diye planlayıp bu sene başında b1 olan almancamı c1 yapmak için ufaktan çalışmaya başlamıştım. 3 yılda vatandaşlığın ekim ayında iptal olmasından sonra kendimi bayağı mutsuz hissetmiştim.
sonra düşündüm neden bu kadar mutsuzum diye. almanya'da yaşamak istiyor olsaydım şimdiye elli kere ev alırdım, araba alırdım. oysa ben kirada oturduğum yetmezmiş gibi kendimi almanya'ya bağlayacak her şeyden deli gibi kaçmak için eşyasız ev bile tutmadım. şu an tepem atsa biletimi alıp türkiye'ye dönsem bunu 24 saat içinde kolayca yapabilirim. benim üzülme nedenim tam kurtulacakken 2 yıl daha burada yaşamak zorunda kalma zorunluluğu olmuş.
tabii bir de şöyle bir durum var. vatandaşlık yasası almanya'da son yıllarda stabil bir yasa olmaktan çıktı
ben ilk geldiğimde bu yasada vatandaşlık 8 yılda veriliyordu. sonra b1 almanca ile 5 yıl, c1 almanca ile 3 yıl yaptılar. ekim ayında da c1 ile 3 yılda vatandaşlığı kaldırdılar. yani politik ortam öylesine hassas ki bu vatandaşlık tartışmalarına sürekli gündemde ve sürekli değişiklik talepleri gündem oluyor. dolayısıyla vatandaşlık için plan yapıyorsanız, buradaki regülasyon değişiklik riskini de dikkate almakta fayda var.
ikinci olarak almanya bekar ve çocuksuz insanlardan nefret ediyor
brüt ücretlerdeki vergi takozu %45'e kadar çıkabiliyor ve her sene de vergi yükünü özellikle yüksek ücretli profesyonellerde yükseltiyorlar. 2026'da da yine 25 euro civarı azalmış benim net ücret mesela. özellikle bütün dünyada sermayedarların küreselleşme sonrasında vergiden kaçınma fırsatı yakalaması sonucunda vergi yükü çalışanların üzerine bindi. zaten bugün bile eksideki sosyalist arkadaşların en çok tepki çeken söylemlerine karşılık sermayedardan değil yüksek ücretli profesyonellerden geliyor çünkü vergi yükü onlara biniyor, hiçbir şekilde sermayedara binmiyor.
almanya'da dış politik olarak şu an küresel felaketler zinciri art arda geldi, geliyor. trump sadece birinci yılında nato garantisini geri çekti ve merz bebek gibi ağlamaya başladı. america first kısmını anlıyoruz ama amerika yalnız olmamalı diyor. sen önce kendi ülkeni düzeltmeye çalış, amerika'dan güvenlik garantisi dileneceğine. rus parasına çökmeye kalktılar cesaret edemediler. halklarını sosyal devlete o denli alıştırmışlar ki şu an almanya'da zorunlu askerliği getirmek bile ciddi sosyal tepki çekiyor.
çin zaten çoğu şeyi artık almanya'dan daha ucuza ve daha kaliteli üretmeye başladı. şu an o kadar sarsamadı alman ekonomisini çünkü mesafe nedeniyle ab pazarı içinde alman malları hala avantajlı ama küresel güney'de ya da navlun avantajının olmadığı pazarlarda alman sanayisinin gücü azaldı. ucuz rus gazi zaten artık hayal oldu.
dolayısıyla bu ekonomik facia içinde ordu için kaynak ayırmak adına yapılabilecek tek şeyi yapıp sosyal yardımları, emeklilik aylıklarını ve emeklilik yaşını kısmaya çalışıyorlar bu da vasıfsız insanlar için yaşam koşullarını zorlaştırıyor. her halkın ortalaması vasıfsız olduğu için de bu durum afd'nin diğer siyasi partiler ve sermayedar grupları için bir tehdit haline gelmesine yol açıyor.
afd şu an birçok ankette birinci parti olarak görünüyor
bu koalisyon yıkılmadan ayakta kalmayı başarabilirse de en geç gelecek seçimlerde, yıkılırsa da daha erken bir şekilde afd iktidara geldiğinde, ister alman vatandaşı olsun ister olmasın ama az ama çok bütün göçmenler için hayati bir ölçüde daha da zor hale getirecektir. özellikle de vatandaşlık planı yapanlar için işler istenmeyecek şekilde can sıkıcı olabilir çünkü sağcı bir parti olarak pek istekli değiller yabancılara vatandaşlık verilmesine.
almanya savunma ekosistemi kurmaya çalışıyor ama startupların geneli sadece vitrin olarak kullanılıp para yakılsın iç piyasada para dönsün mantığıyla kurgulanıyor. almanya'nın avrupa'nın en güçlü konvansiyonel ordusuna ulaşması da, rekabetçi savunma teknolojileri geliştirmesi de, özellikle de karşı denge oluşturacağı ülke rusya olduğu sürece tek kelimeyle imkansızdır.
bir kere bu startupların çalışanlarının çok büyük çoğunluğu alman vatandaşı değil, hatta ab vatandaşı da değil. özellikle kamudan fonlanan bu startuplarda yönetsel pozisyonlarsa hep almanlarla doldurulmaya özenle dikkat ediliyor. kimi şirketlerde bu sorun genel işleyişi sarsmazken, bazı şirketlerde aşırı liyakatsız insanların işleyişi sarsması sonucunda kaos çıkıyor. aslında startuplarda bir miktar kaos iyidir yani hafif rekabet ve sürtüşme performansı iyileştirir ama aşırı bozulma işleyişi çökertir. sonra da yangın söndürücü olarak iş yapmanız beklenir.
tabii ki almanya'daki bütün şirketler böyle değildir. özellikle bir ayağı dışarıda olan mümkünse isviçre ya da amerikan sermayeli şirketlerde rekabet şartları daha adil, ücretler de buna göre daha rekabetçidir. böylece son olarak herkesin merak ettiği ücret konusuna gelelim.
öncelikle doktor hemşire ne kazanır hiçbir fikrim yok. brüt ücretler için konuşuyorum. mühendislik ve yazılımda en çok gelen türkler benim çevremde genellikle 25-35 yaş arası çalışanlar oluyor. 3-5 yıl tecrübeyle normalde çıkacağınız aralık 60-80 bin euro brüt arasıdır. senior bandı ise genelde daha çok tecrübe ister ki en az 10 yıl beklenir ve bu da 90-110k arasıdır.
benim gördüğüm kadarıyla eğer salt teknik çalışan olarak kalacaksanız 110k seviyesinin artık son nokta olduğudur. ben yönetsel sorumluluk almadan 110k seviyesinin üstüne çıkabilen tek bir kişi biliyorum sadece ama onun da şirketten ayrılma süreci zaten baya sıkıntılı olmuştu ve bu da ayrıca altını çizeyim bir alman şirketi değildi. yani global şirketlerde, alman sermayeli olmayan şirketlerde evet 130k ücret alınabiliyordur.
bunun haricinde yönetsel sorumluluk gerektiren işlerdeyse, özellikle de global şirkette çalışmayacaksanız beklentilerinizi düşük tutmanızı öneririm. sizden daha az kalifiye insanlarla çalışmak zorunda kalacaksınız ve yani buna tepkiniz de size kalmış. ben zorunda kaldığımda başta dert etmedim yani sonuçta almanya'da alman şirketinde dezavantajlı konumda olman normal dedim ama ilgili kişinin yetersizliği çok ağır sorunlar yaratınca başka almanlar da benden çok daha agresif tepkiler gösterdi. genel iş akışı bozulunca ben agresifleşmiştim çünkü kendi işimi gereği almam gereken inputları alamayınca herkese zarar veriyordu.
yönetsel işlerde brüt maaşlar 130k başlangıç desek aldığınız sorumluluğa, yönettiğiniz ekibe bağlı olarak 160-170k bandına çıkabilir, direktör seviyesine gelirseniz artık 200k üstüne de çıkılabilir belki ama o seviye hakkındaki bilgim chatgpt'nin varsayımlarından ibarettir spekülasyon yapmak da istemem.
kısacası almanya benim yaşamak istediğim bir ülke hiçbir zaman olmadı, hiçbir zaman da olması da mümkün değildi. hatta bir daha bir alman şirketinde çalışmak da istemeyeceğim. dürüst olmak gerekirse vatandaşlık almadan türkiye'ye dönme fikri bana çok cazip gelmiyor ama vatandaşlık almadan başka ülkelere asla gitmem fikrinden tamamen vazgeçmiş durumdayım.
genel önerim
kariyer meslek sahibi değilseniz almanya size cenneti yaşatır, kariyer meslek sahibisiniz ama kariyer hırslarınız sınırlıysa ve çocukluysanız hala temel şeyler türkiye'den iyi olduğu için, özellikle de eğitim, yine de gelmek mantıklı olabilir ama bekarsanız hem burası cehennemi yaşatır hem de size bir şey vermez çok da mantıklı değildir. ama ciddi kariyer hedefleriniz varsa, ya global şirketlerin alman ofisleri için gelebilirsiniz ya da tamamen başka ülkelere bakabilirsiniz, ki avrupa için bunların başında isviçre gelir.
bu arada isviçre pahalıdır ama isviçre'nin birçok şehrinde kiralar münih'ten daha ucuzdur. mesela bern ile münih arasındaki kira kıyasında bern'de kiralar münih'ten %5 daha pahalıyken, ortalama net gelir bern'de münih'in %60 üstündedir. bu arada bern isviçre'nin resmi başkenti yani görece büyük bir şehirdir. münih'te merkezden 50 km dışarı da çıksanız kiraları düşmüyor, emlak piyasası satın alma için de kiralama için de son derece berbat bir şehirdir. pahalı olan unsur ise market alışverişi ve genel servis sektörüdür fakat her zaman her yerde bu kalemler düşük gelirli insanların sorunu olur. yani net maaşın 5 bin euro'dan 9 bin frank'a çıkacaksa ve ödediğin kira aynı kalacaksa markete 300 euro yerine 600 frank ödemek pek dert edeceğin bir şey olmayabilir. gıda fiyatları her zaman her yerde düşük gelirlilerin sorunu olmuştur, bu değişmez.
ama almanya'nın münih dışındaki hiçbir şehrinde kiralar münih'teki kadar manyak değildir. mesela 100k brüt maaş alıyorsanız, ve bu maaş münih'te değilse işinizden de memnunsanız ve çocukluysanız gitmeye yine de değmeyebilir ama almanya bekar göçmene cehennemi yaşatır.
başkaları da paylaşmış ama net hesabı için bu link kullanılabilir. yine de brüt net hesabında yaklaşık olarak bekar için, yıllık 80k brüt aylık 4k nete, 104k 5k nete ve yıllık 127k brüt de 6k nete karşılık gelmektedir. evliyseniz ve eşiniz çalışmıyorsa ya da sizin kadar brüt ücret kazanmıyorsa %16 civarı ekleyebilirsiniz bu karşılıklara.
kısacası öyle 5500 euro net alamayan vasıfsızdır zaten gibi söylemler almanya geneli için çok isabetli örnekler değildir. 5500 euro net gelirde bekar için 127k, evli için 100k brüt ücrete çıkmanız gerekir. özellikle 127k yönetsel sorumluluk almadan çıkılabilecek bir seviye değildir.
yönetici seviyeler içinse daha önce güzel yazılmış, diversity alt seviye işler içindir. özellikle alman şirketlerinde en düşük seviye yönetici pozisyonlarına bile almanlar yerleştirilir. bu yüzdendir ki bu paralara genellikle daha çok uluslu şirketlerin olduğu berlin'de ulaşabilirsiniz ama muhafazakar bavyera'da ulaşma şansınız iyice azalır. zaten bu nedenle belirttim ben global şirketlerde bu pozisyonlar için bir şansınız olabilir diye. hiç görmedim demiyorum ama yönetici pozisyonuna, özellikle kendi çalıştığım havacılık sektöründe ve birçok farklı sektörde çalışan yazılımcılar arasında ben pek şahit olmadım.