ABD, Maduro'yu Hangi Suçlardan Ötürü Yargılamaya Çalışıyor?
5 ocak 2026 maduro'nun new york'ta yargılanması... aslında bildiğimiz anlamda henüz başlamamış yargılamadır.
gündeme düşen duruşma, abd federal hukuk sisteminde asıl yargılamadan önce yapılan arraignment denilen usuli bir işlemdir. yani tam manası ile yargılama sayılmaz.
arraignment, abd ceza yargılamasında sanığın ilk kez resmen hakim karşısına çıkarıldığı, suçlamaların yani iddianame'nin yüzüne okunduğu ve yargılamanın fiilen başlatıldığı bir nev'i hazırlık duruşmasıdır. bu aşamada delil tartışılmaz, tanık dinlenmez, jüri yoktur ve işin esasına girilmez.
maduro hakkında iddianame hazır olduğu için initial hearing aşaması da pas geçilmiştir. zira initial hearing, sanığın yakalanmasının hemen ardından kimlik tespiti ve temel hakların hatırlatılması gibi sınırlı hususların ele alındığı, tutukluluk ya da kefaletin geçici olarak denetlendiği bir aşamadır (bkz: initial hearing / arraignment).
aslında 5 ocak, huzurda suç isnadının yapıldığı evredir. mahkeme bu aşamada sanığın suçlamalara karşı "suçlu değilim" ya da "suçu kabul ediyorum" şeklindeki ilk beyanını alır, avukatının olup olmadığını tespit eder, yoksa bir avukat atanmasına, tutukluluğun devamına veya salıverilmeye karar verir. maduro örneğinde olduğu gibi özellikle ağır federal suçlarda genellikle tutuklamanın devamına karar verilir (bkz: u.s. department of justice: steps in the federal criminal process).
mezkur aşamada sanık suçlamaları kabul ederse, artık bildiğimiz anlamda bir yargılama yapılmaz. doğrudan ceza tayini safhasına geçilir (bkz: sentencing). uygulamada bu yol, çoğu zaman savcılıkla yapılan bir pazarlık sonucu daha az bir ceza ile sonuçlanır (bkz: plea bargaining). karşılığında ise uzun, karmaşık ve kamuoyuna açık jürili bir yargılamadan feragat edilmiş olunur.
davanın washington dc yerine new york'ta görülmesi ise siyasi bir tercihten çok abd ceza usul hukukunun yer bakımından yetki kurallarıyla ilgilidir
çok kısaca uyuşturucu veya para aklama gibi suçlarda, suçun işlendiği yer veya eylemin sonuçlandığı yer esas alınır (bkz: venue). maduro'ya yöneltilen suçlamalar iddianamede abd finans sistemi, dolar işlemleri ve new york merkezli mali kanallarla ilişkilendirildiği için yetkili mahkeme new york güney bölgesi federal mahkemesi'dir (bkz: sdny). washington dc ise daha çok siyasi, federal kurumlara ve kamu görevlilerine karşı işlenen suçlar veya devletin bütünlüğüne yönelen terör faaliyetleri davalarında yetkilidir (bkz: u.s. constitution, sixth amendment; 18 u.s.c. § 3237).
kuruluşu 1789 yılına dayanan sdny, birleşik devletler tarihindeki en eski federal mahkemelerden biridir. halk arasında the mother court olarak anılan mahkeme, beyaz yaka ve finansal suçlar, kara para aklama, uyuşturucu kartelleri ile uluslararası organize suçlar bakımından uzmanlaşmış bir yargı çevresi olarak öne çıkar. abd adalet bakanlığı bünyesindeki sdny savcılığı ise büyük ölçekli mali suçlar ve uluslararası vakıalar açısından en yoğun ve tecrübeli ofislerden biri kabul edilir. dolayısıyla karmaşık ve siyasi etkisi olan veya küresel boyut taşıyan davaların sdny'de açılması olağan bir uygulamadır (bkz: u.s. attorney's office for the southern district of new york).
gerçekte 26 mart 2020 tarihinde düzenlenen ve sonradan güncellenerek kamuoyuna açıklanan 25 sayfalık iddianame ise maduro ve eşi ile diğer bazı isimleri, binlerce ton kokainin abd'ye sevkiyatını kolaylaştırmak için uyuşturucu kartelleriyle iş birliği yapmakla suçlamaktadır: maduro indictment full text.
maduro'ya isnat edilen suçlamalar, sadece finansal değil, kara para aklama (18 u.s. code § 1956 - laundering of monetary instruments), abd ekonomisine yönelik komplo ve organize suç (18 u.s.c. § 371 - conspiracy to defraud the united states) ve narko terörizm olarak sayılabilir. yalnız abd ceza mevzuatında narko terörizm başlığı altında ayrı bir suç tanımlanmaz. ancak 21 u.s. code § 960a hükmü kapsamında, uyuşturucu ticaretini terör faaliyeti veya terör örgütüne doğrudan ya da dolaylı maddi destek sağlama amacıyla işleyenler için cezai bir rejim bulunur.
ayrıca iddianamede geçen ve gündemde hatalı olarak "makinalı tüfekler ve yıkıcı cihazlar" diye bahsedilen silahlar, abd ceza mevzuatında antika silahlar hariç olmak üzere her türlü ateşli silah ve tesir gücü yüksek patlayıcıları kapsayacak şekilde tanımlanmaktadır (bkz: 18 u.s. code § 921).
maduro'nun tutanaklara geçen ilk beyanları ise, iddianamede yer alan suçlamaları reddederek kendisini "suçsuz" ve "venezuela'nın meşru devlet başkanı" olarak tanımlaması, abd operasyonunu ise "evinden kaçırılma" ve kendisini "savaş esiri" olarak nitelendirmesi şeklinde olmuştur.
sayılan suçlar kapsamında, abd federal ceza sistemi teknik olarak idam cezası öngörmez. maduro'nun karşı karşıya olduğu muhtemel cezalar ise şu şekilde özetlenebilir:
narko-terörizm hükmü (21 u.s.c. § 960a), uyuşturucu fiilinin bir terör örgütüne doğrudan veya dolaylı maddi destek amacıyla işlendiğinin tespiti halinde, bu cezaları suçun ağırlığına göre çoğunlukla 20 yıl ila ömür boyu hapis aralığına taşıyan ayrı ve ağırlaştırıcı bir ceza rejimi öngörür (bkz: mandatory minimum sentencing of federal drug offenses in short),
uyuşturucu ticareti bakımından: 21 u.s.c. § 960 uyarınca en az 10 yıl ile ömür boyu hapis, fiile ölüm veya ciddi bedensel yaralanmanın eşlik etmesi halinde ise 20 yıl ile ömür boyu hapis cezası söz konusudur (bkz: drug abuse prevention and control, import and export),
iddianamede suçların tekil eylemler olarak değil, örgütlü ve süreklilik arz eden bir yapı içinde işlendiği ileri sürülmektedir. abd ceza hukukunda conspiracy yaklaşımı, sanığın fiili bizzat icra etmemiş olsa dahi, suç planının parçası olması halinde cezai sorumluluğu doğurur, bunun karşılığı da para cezası ve 5 yıla kadar hapistir (bkz: conspiracy to defraud us),
ayrıca her türlü ağır ateşli silah ve tesir gücü yüksek patlayıcıların başka bir federal suçla bağlantılı şekilde kullanılması halinde, 18 u.s.c. § 924(c) uyarınca en az 5 yıldan başlayıp 30 yıl ve ömür boyu hapse kadar uzanan hapis cezaları sonucunu doğurabilecek niteliktedir. bu cezalar asıl suçtan düşmez, üzerine eklenir.
tabii ki mülklere ve suçtan elde edilen gelirlere el konulması da bu tablonun parçasıdır.
sonuç itibarıyla
uzun süreli hapis, ağır para cezaları ve müsadere yaptırımları birlikte değerlendirildiğinde bilhassa uyuşturucu kaçakçılığı, narko terörizm ve silah/patlayıcı bağlantılı suçlar bakımından 20 yıl ila ömür boyu hapis(ler), hukuken ihtimal dahilinde olabilir.
duruşmanın 17 mart'a ertelenmiş olması ise savunma ve savcılık arasında yapılacak delil paylaşımı (discovery), mahkemeye talepler ve itirazlar ( motion practice), olası anlaşma görüşmeleri (plea negotiations), hazırlık duruşmaları (pretrial hearings) , jüri seçimi (jury selection) ve adayların sorgulanması ( the voir dire examination) ile jüri huzurunda savunma (direct - cross examination) gibi sürecek muhakeme işlemleri ve mahkemenin duruşma yoğunluğu nedeniyle olağan olarak değerlendirilebilir.
velhâsılıkelâm, 5 ocak 2026'daki duruşma, abd yargı sisteminin işleyiş durumuna ve uluslararası baskılara göre şekilleneck bir yolun ilk adımıdır. zira duruşmada sözlerini uzatan maduro'ya 92 yaşındaki hakim alvin hellerstein'ın "şu anda hukuki meseleleri ele almanın zamanı değil, bunun için ileride vakit olacak" diyerek müdahale etmesi bu durumun en ironik göstergesidir (bkz: there will be a time and place to go into all of this…).
Siyasi Kriz Yaşayan Venezuela'da Neler Olduğuyla İlgili Özet Niteliğinde Bir Analiz
