1,4 Milyon Balonun Şehri Felç Ettiği İlginç Olay: 1986 Cleveland Balon Festivali
27 eylül 1986 sabahı cleveland’ın merkezinde, üç katlı bir bina yüksekliğindeki ağın altında 1.429.643 balon kıpırdıyordu. meydanın ortasına renkli bir tepe yığılmış, rüzgâr estikçe bütün yapı nefes alıyormuş gibi şişip iniyordu.
birkaç saat sonra o balonların bir bölümü otoyollara düşecek, bir havaalanı pistini kapatacak, erie gölü’ndeki arama çalışmalarını felç edecek ve haftalar sonra kanada sahillerine vuracaktı.
ama o sabah kimse felaket beklemiyordu. tam tersine, cleveland kendisiyle gurur duyacağı bir gün yaşamaya hazırlanıyordu.
etkinliği düzenleyen united way’in fikri kâğıt üzerinde gayet sevimliydi: hayır işleri için bağış toplanacak, aynı anda iki milyon helyum balonu bırakılarak dünya rekoru kırılacak, cleveland da bütün dünyanın izleyeceği rengârenk bir gösteriyle tanıtılacaktı. çocuklar her 1 dolar karşılığında iki balona sponsorluk satıyor, televizyonlar hazırlıkları günler öncesinden haber yapıyordu.
işin plansız yapıldığı da söylenemez. hazırlık altı ay sürdü.
public square meydanına yaklaşık 76 metre uzunluğunda, 46 metre genişliğinde dev bir düzenek kuruldu. 2.500 kadar gönüllü, çoğu lise öğrencisi, saatler boyunca balonları doldurup bağladı. hedef iki milyondu; zaman ve hava şartları yüzünden 1.429.643’te kalındı.
yine de rekor için fazlasıyla yeterliydi.
meydanda 100 binden fazla insan toplanmıştı. gökyüzü giderek kararıyor, yağış yaklaşıyordu. aylarca hazırlanan gösteriyi iptal etmek yerine balonları planlanandan erken bırakmaya karar verdiler.
saat 13.50 civarında ağ açıldı.
yaklaşık bir buçuk milyon balon, birkaç saniye içinde binaların arasından yukarı fışkırdı. terminal tower’ın çevresi kırmızı, sarı, mavi ve beyaz balonlarla kaplandı. yerden bakıldığında tek tek seçilmiyorlardı; sanki meydanın altında sıkışmış dev bir renk bulutu serbest kalmıştı.
kalabalık bağırıyor, televizyon spikerleri rekoru duyuruyordu. ilk birkaç dakika boyunca plan kusursuz görünüyordu.
sonra cleveland gökyüzüne verdiği balonları geri almaya başladı.
organizasyonun hesabına göre balonlar yükselecek, geniş bir alana yayılacak, içlerindeki helyum zamanla sızacak veya balonlar yükseklerde patlayacaktı. fakat üzerlerine gelen soğuk hava cephesi, rüzgâr ve yağmur buna fırsat vermedi. balonlar yeterince yükselmeden ıslandı, hava akımlarıyla sürüklendi ve hâlâ şişkin durumdayken aşağı inmeye başladı.
birkaç dakika önce insanların başlarını kaldırıp hayranlıkla izlediği renkli bulut, bu kez şehrin üzerine yağıyordu.
balonlar caddelere ve otoyollara doldu. bazı sürücüler önlerine düşenlerden kaçmaya çalıştı, bazıları da gökyüzündeki manzaraya bakarken dikkatini yitirdi; trafik kazaları bildirildi. burke lakefront havalimanı’nın bir pisti, üzerine inen balonlar yüzünden yaklaşık yarım saat kapatıldı.
binlercesi şehrin su kanallarına, nehir ağızlarına ve erie gölü’ne düştü.
o sırada gölde bambaşka bir olay yaşanıyordu.
iki balıkçı bir önceki akşam küçük tekneleriyle açılmış, gece bastıran ağır fırtınadan sonra geri dönmemişti. sabah tekneleri kıyıdaki mendireğin yakınında bulundu fakat adamlardan iz yoktu. sahil güvenlik havadan ve sudan arama yapmaya başladığında cleveland’ın balonları göle ulaşmıştı bile.
helikopter ekibinin içinden geçmeye çalıştığı gökyüzü, pilotlardan birinin anlatımıyla âdeta bir asteroit alanına dönüşmüştü. asıl güçlük suyun yüzeyindeydi. dalgaların üzerinde sallanan yüz binlerce yuvarlak balon, yukarıdan bakıldığında insan başına benziyordu.
arama ekibi artık gölde iki insan aramıyordu; birbirinin aynısı yüz binlerce sahte hedefin arasında iki insan arıyordu.
çalışmalar 29 eylül’de durduruldu. balıkçıların cansız bedenleri daha sonra kıyıya vurdu. balonlar adamların teknesini batırmamıştı; onlar balloonfest başlamadan saatler önce fırtınada kaybolmuştu. fakat gölün yüzeyini kaplayarak devam eden aramayı ciddi biçimde zorlaştırmıştı.
balıkçılardan birinin eşi, arama çalışmalarının engellendiğini söyleyerek united way ve organizasyonu gerçekleştiren şirkete 3,2 milyon dolarlık dava açtı. dosya, miktarı açıklanmayan bir anlaşmayla kapatıldı.
balon yağmurunun ulaştığı başka bir yerde, gökyüzünden inen renkli cisimleri gören değerli arap atları paniğe kapıldı. hayvanların kaçmaya çalışırken kalıcı biçimde yaralandığını belirten çiftlik sahibi de 100 bin dolarlık dava açtı. o dava da açıklanmayan şartlarla uzlaşmayla sonuçlandı.
şehirdeki balonlar kısa sürede gözden kayboldu ama ortadan kaybolmadı.
bir bölümü erie gölü boyunca sürüklendi. haftalar sonra kanada’nın ontario kıyılarında cleveland’daki etkinliğin balonları bulunuyordu. insanın elinden bıraktığı bir balon gökyüzünde yok olmuyor; yalnızca çöpün nereye düştüğünü artık balonu bırakan kişi görmüyor.
üstelik “doğal lateks, hemen çözünür” düşüncesi de doğru değil. cleveland belediye meclisinin yıllar sonra kullandığı verilere göre lateks balonların parçalanması bulunduğu ortama göre altı aydan dört yıla kadar sürebiliyor. bu sırada parçalar kuşlar ve su canlıları tarafından yiyecek sanılabiliyor, balon ipleri hayvanların vücuduna dolanabiliyor.
hayır işi için düzenlenen balloonfest, hazırlık masrafları ve bütçe aşımı nedeniyle para kazandırmak yerine zarar yazdı. geride temizleme masrafları, davalar ve erie gölü çevresine saçılmış yüz binlerce balon bıraktı.
işin en acayip tarafı, organizasyonun başarısız olmamasıydı.
1988 guinness rekorlar kitabı, cleveland’da bırakılan 1.429.643 balonu dünyanın en büyük toplu balon bırakma rekoru olarak kaydetti. yani altı aylık hazırlığın sonunda hedef gerçekten tutturulmuştu. yalnızca kimse, kırılan rekorun şehrin başına gelecek en iyi şey olup olmadığını düşünmemişti.
rekor daha sonra başka bir organizasyon tarafından aşıldı. guinness ise çevreye kontrolsüz biçimde yayılan balonların verdiği zarar nedeniyle bu kategoriyi 2011’de tamamen takip etmeyi bıraktı.
cleveland’da bugün, 24 saat içinde 10 veya daha fazla helyum balonunu bilerek gökyüzüne bırakmak yasak.
1986’da 1.429.643 balonla dünya rekoru kıran şehir, artık onuncu balonda suça giriyor.
kaynaklar:
https://case.edu/ech/articles/b/balloonfest
https://www.cleveland.com/…ter-from-the-editor.html
https://dev-micro.guinnessworldrecords.com/…an-ever
